Gedenkboek 100 jaar ‘De Morgenster’ in Vinkeveen

… een kerkgebouw vol verhalen.

Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het protestantse, van oorsprong gereformeerde kerkgebouw De Morgenster in Vinkeveen verscheen een aantrekkelijk gedenkboek.

Het gedenkboek van ‘De Morgenster’ te Vinkeveen.

Onder redactie van Nelien van Vliet-Kroon werd een kleurrijk lees- en kijkboek samengesteld, waarin de geschiedenis van het kerkgebouw en het wel en wee van de kerkelijke gemeente door meerdere schrijvers op een levendige manier voor het voetlicht worden gebracht.

De pastorie en daarachter de eerste kerk.

Uiteraard wordt in enkele hoofdstukken uitgebreid stilgestaan bij de geschiedenis van De Gereformeerde Kerk te Vinkeveen en het kerkgebouw De Morgenster. De kerkelijke gemeente werd geïnstitueerd op 13 augustus 1888. De huidige kerk werd op 11 november 1926 in gebruik genomen. Daarmee ging een nieuwe periode van start in de geschiedenis van de gemeente. Daarvóór kwamen de gemeenteleden bijeen in een houten kerk aan de Herenweg, achter de toenmalige pastorie en niet ver van de huidige kerk. Van beide kerkgebouwen zijn foto’s bewaard gebleven, die de geschiedenis ook letterlijk een gezicht geven.

De eerste (houten) gereformeerde kerk te Vinkeveen, achter de vroegere pastorie.

Predikanten, orgel en kerkelijk leven.

Na een overzichtelijke predikantengalerij krijgen predikanten die de Vinkeveense gemeente hebben gediend zelf het woord. Kees en Nelien van Vliet vertellen vervolgens uitvoerig over de bouw van de kerk. Kees van Vliet neemt daarnaast het orgel onder de loep, dat in 1936 werd geplaatst. Het verving het eerdere ’traporgel’, dat vanuit de eerste kerk nog enige tijd in De Morgenster dienst had gedaan. Dat was overigens nog echt ‘hand’- werk: een zogenoemde ‘orgeltrapper’ zorgde ervoor dat de blaasbalg met voldoende lucht werd gevuld, zodat de orgelpijpen konden klinken. Een elektrische motor was er toen nog niet!

Ook allerlei andere aspecten van het kerkelijk leven krijgen aandacht. Zo zijn er hoofdstukken over ‘de bloemen in de kerk’ en ‘muziek tijdens de kerkdiensten’. Bijzonder aardig is het verhaal ‘Van bandrecorder tot livestream’, waarin duidelijk wordt hoe ook de techniek haar intrede deed in het kerkgebouw, en het kerkelijk leven in dat opzicht door de jaren heen veranderde.

Verder is er ruimte voor herinneringen aan de ‘Handwerkclub’ en vertellen gemeenteleden in een reeks persoonlijke bijdragen over hun belevenissen en ervaringen. Ook de Kindernevendienst komt aan bod, evenals de kloosterweekends die voor de leiding daarvan werden georganiseerd. Een mooie gelegenheid om even afstand te nemen van de dagelijkse beslommeringen, ‘nieuwe energie op te doen en elkaar beter te leren kennen’.

Het interieur van de kerkzaal van ‘De Morgenster’.

Van jeugdvereniging tot gespreksgroep.

Ook de jeugd heeft in de geschiedenis van De Morgenster een belangrijke plaats ingenomen. Dat blijkt onder meer uit het hoofdstuk over Ergo, de jeugdvereniging voor jongeren van zestien jaar en ouder. De naam staat voor een lange reeks activiteiten en initiatieven waarmee de jeugd bij het kerkelijk leven werd betrokken.

Een andere groep die inmiddels al meer dan veertig jaar bestaat, is de Gespreksgroep. Wat begon als een praatclub voor 25- tot 35-jarigen, groeide in de loop der jaren uit tot een hechte groep waarin inmiddels ook gemeenteleden van 55 tot 75 jaar hun plaats hebben gevonden. Een mooi voorbeeld van hoe een initiatief met de tijd meegroeit en mensen met elkaar blijft verbinden.

De betrokkenheid van de gemeente bleef overigens niet beperkt tot Vinkeveen. Ook over de activiteiten in het Zuid-Amerikaanse Bolivia onder de vlag van World Servants wordt verteld. Gemeenteleden zetten zich daar in voor projecten die de leefomstandigheden van anderen moesten verbeteren. Voorafgaand aan de reizen werden in Vinkeveen allerlei acties georganiseerd om geld bijeen te brengen. Zo werd onder meer bijgedragen aan de renovatie van een school voor kansarme kinderen in een sloppenwijk.

Vrijwilligers en financiën: samen de schouders eronder.

Een kerkgebouw onderhouden en een kerkelijke gemeente draaiende houden kost natuurlijk geld. Het hoofdstuk over de financiën laat zien hoe De Morgenster probeert de begroting gezond te houden. De inkomsten komen onder meer uit de Vaste Vrijwillige Bijdragen, de kerkcollecten, giften en soms legaten. Ook het Verjaardagfonds vormt ‘een stabiele, doorlopende inkomstenbron’.

De steen in de voorgevel van ‘De Morgenster’ (foto: ‘100 jaar kerkgebouw’).

Wanneer er grotere uitgaven nodig zijn – want ook een kerkgebouw vraagt nu eenmaal het nodige onderhoud – worden speciale actiedagen georganiseerd om extra geld bijeen te brengen. Daarnaast leveren verschillende activiteiten een welkome bijdrage aan de kas. Zo is er een cateringteam dat jaarlijks een aanzienlijk bedrag weet binnen te brengen. Ook de boekenverkoop, de oliebollenactie en het werk van de ZWO-commissie (‘Zending, Werelddiaconaat en Ontwikkelingssamenwerking’) dragen hun steentje bij. Achter al deze activiteiten gaat een grote groep betrokken vrijwilligers schuil. Samen met de gemeenteleden die financieel bijdragen, zorgen zij ervoor dat De Morgenster ook in de toekomst kan blijven functioneren.

Van De Kerkbank tot de Soos 50+.

Natuurlijk ontbreekt ook De Kerkbank niet in het gedenkboek. Dit mededelingenblad van De Morgenster heeft inmiddels een lange geschiedenis. In elk geval vanaf 1957 werden gemeenteleden via dit blad op de hoogte gehouden van het kerkelijk leven en de activiteiten binnen de gemeente. De geschiedenis ervan wordt in het boek kort maar treffend beschreven.

Ook de Soos 50+ krijgt een eigen hoofdstuk. Deze ontmoetingsgroep werd in 1984 opgericht en is nog altijd actief. Het is opnieuw een voorbeeld van een initiatief dat voorziet in de behoefte aan contact, ontmoeting en gezelligheid binnen de gemeente.

Een eeuw kerkgeschiedenis in woord en beeld.

De pastorie wordt verbouwd (foto: ‘De Morgenster’).

Al met al biedt dit gedenkboek een boeiende dwarsdoorsnede van honderd jaar De Morgenster en het kerkelijk leven in Vinkeveen. Het vertelt niet alleen de geschiedenis van een kerkgebouw, maar vooral ook het verhaal van de mensen die er samenkwamen, zich er thuis voelden en zich door de jaren heen voor hun kerkelijke gemeente hebben ingezet.

De vele persoonlijke herinneringen, historische wetenswaardigheden en verhalen over activiteiten en initiatieven maken het boek tot meer dan alleen een terugblik op een eeuw kerkgeschiedenis. Het is ook een document waarin de onderlinge verbondenheid en de grote betrokkenheid van gemeenteleden duidelijk naar voren komen.

Daarbij is het gedenkboek uitstekend verzorgd. De vormgeving is aantrekkelijk, de tekst wordt ruimschoots ondersteund door foto’s en het geheel is grotendeels in kleur uitgevoerd. Het is daarmee niet alleen een prettig leesboek, maar ook een mooi kijkboek geworden. Een waardevolle herinnering aan honderd jaar De Morgenster, die ongetwijfeld ook voor toekomstige generaties interessant zal blijven.

Bibliografische gegevens:

  • Nelien van Vliet (red.), 100 jaar Kerkgebouw. 11 november 2026. Een speciale uitgave van De Kerkbank in A4-formaat, gelijmd gebrocheeerd, Vinkeveen, 2026, 60 pagina’s, geïllustreerd.

Translation  into English:

Commemorative Book Celebrating 100 Years of ‘De Morgenster’ in Vinkeveen.

… a church building full of stories.

To mark the centenary of De Morgenster, the Protestant church building in Vinkeveen, originally ‘gereformeerd’ in denomination, an attractive commemorative book has been published. Edited by Nelien van Vliet-Kroon, this colourful book, combining reading and photographs, brings to life the history of the church building and the ups and downs of the church congregation in a lively and engaging way.

Naturally, several chapters take an in-depth look at the history of the ‘Gereformeerde’ Church of Vinkeveen and its church building, De Morgenster. The congregation was formally established on 13 August 1888. The present church was taken into use on 11 November 1926, marking the beginning of a new chapter in the congregation’s history. Before that, members of the congregation gathered in a wooden church on Herenweg, behind the former parsonage and not far from the present church. Photographs of both church buildings have been preserved, giving the history a face in the most literal sense.

Ministers, the Organ and Church Life.

After a well-organised gallery of ministers, those who have served the Vinkeveen congregation are given the opportunity to tell their own stories. Kees and Nelien van Vliet then provide a detailed account of the construction of the church. Kees van Vliet also takes a closer look at the organ, which was installed in 1936. It replaced the earlier pedal organ, which had continued to be used in De Morgenster for some time after being transferred from the first church.

In those days, playing the organ still involved quite a bit of manual labour: a person known as the bellows pumper operated a pedal mechanism to ensure that the bellows were supplied with enough air for the organ pipes to produce their sound. After all, there was no electric motor yet!

Various other aspects of church life are also covered. These include chapters about flowers in the church and music during services. Particularly delightful is the account entitled ‘From Reel-to-Reel Tape Recorder to Livestream’, which illustrates how technology gradually made its way into the church building and transformed church life over the years.

There is also room for memories of the Handicraft Club, while members of the congregation share their experiences and recollections in a series of personal contributions. The children’s church programme (kindernevendienst) is also featured, as are the monastery weekends organised for its leaders. These weekends provided a welcome opportunity to take a break from everyday concerns, recharge one’s batteries and get to know one another better.

From Youth Association to Discussion Group.

Young people have also played an important role in the history of De Morgenster. This is evident, among other things, from the chapter about Ergo, the youth association for young people aged sixteen and over. The name represents a long series of activities and initiatives through which young people were encouraged to become involved in church life.

Another group that has now been in existence for more than forty years is the Discussion Group (Gespreksgroep). What began as a social discussion group for people aged 25 to 35 gradually developed into a close-knit group in which members of the congregation aged 55 to 75 have also found their place. It is a fine example of how an initiative can grow and evolve with the times while continuing to bring people together.

The congregation’s involvement, incidentally, was not limited to Vinkeveen. The book also describes activities in Bolivia undertaken under the banner of World Servants. Members of the congregation participated in projects intended to improve the living conditions of others. Before setting off on their journeys, various fundraising activities were organised in Vinkeveen to raise money. Among other things, contributions were made towards renovating a school for disadvantaged children in a slum area.

Volunteers and Finances: Everyone Pitches In.

Maintaining a church building and keeping a church congregation running naturally costs money. The chapter on finances explains how De Morgenster strives to keep its budget healthy. Its income comes from various sources, including regular voluntary contributions, church collections, donations and occasional bequests. The Birthday Fund (Verjaardagsfonds) also provides a steady, ongoing source of income.

Whenever major expenses arise – because, after all, a church building requires its fair share of maintenance – special fundraising days are organised to raise additional money. Various other activities also make a welcome contribution to the church’s finances.

For example, there is a catering team that manages to raise a substantial amount each year. The book sale, the oliebollen fundraising campaign (selling traditional Dutch doughnuts, particularly popular around New Year’s Eve), and the work of the ZWO Committee (Mission, World Diaconal Work and Development Cooperation) also contribute their share.

Behind all these activities is a large group of dedicated volunteers. Together with the members of the congregation who provide financial support, they ensure that De Morgenster can continue to function in the years to come.

From De Kerkbank to Soos 50+.

Naturally, De Kerkbank also features in the commemorative book. This church newsletter from De Morgenster has a long history of its own. Since 1957, members of the congregation have used this publication to keep up to date with church life and activities within the community. Its history is described briefly but effectively in the book.

The Soos 50+ (Social Club for the Over-50s) also has a chapter of its own. This social group was founded in 1984 and is still active today. Once again, it is an example of an initiative that meets the need for contact, social interaction and companionship within the congregation.

A Century of Church History in Words and Pictures.

All in all, this commemorative book offers a fascinating cross-section of one hundred years of De Morgenster and church life in Vinkeveen. It tells not only the story of a church building, but above all the story of the people who gathered there, felt at home there and devoted themselves to their church community over the years.

The many personal recollections, historical facts and stories about activities and initiatives make this book much more than simply a look back at a century of church history. It is also a record that clearly illustrates the sense of fellowship and the deep commitment of the congregation’s members.

The commemorative book has also been produced to a very high standard. Its design is attractive, the text is generously complemented by photographs, and most of the publication is printed in colour. It has therefore become not only an enjoyable book to read, but also a beautiful book to browse through. It is a valuable memento of one hundred years of De Morgenster, one that will undoubtedly remain of interest to future generations.

Bibliographical Details.

  • Nelien van Vliet (ed.), 100 Years of the Church Building. 11 November 2026. A special edition of De Kerkbank. Vinkeveen, 2026, 60 pages, illustrated.