Afscheid van een kleine gereformeerde kerk die eigenlijk geen kerk meer was.
Op zondag 16 november 2025 werd in het protestantse verenigingsgebouw ‘Markant’ in het Friese Jistrum – de vroegere gereformeerde kerk – de allerlaatste afscheidsdienst gehouden. Weliswaar werden de reguliere kerkdiensten van de gemeente sinds 2006 al in de Dorpskerk gehouden, maar in Markant werden onder meer kindernevendiensten en andere kerkelijke en niet-kerkelijke bijeenkomsten gehouden.
In de afscheidsdienst – waarin ook het avondmaal gevierd werd – ging voor ds. G. Borger-Koetsier. Aan de dienst werd medewerking verleend door een zang- en muziekgroep; een deel van de gezongen liederen werd begeleid op een orgel. Het monumentale orgel werd al in 2006 uit de voormalige gereformeerde kerk gehaald; het staat nu in de Dorpskerk in Jistrum.
De lezing en de liederen.
De lezing was uit een deel van Efeziërs 2, gelezen uit de ‘Bijbel in gewone taal’, waar het gaat over de kerk als lichaam van Christus: ‘Jullie zijn de stenen en Christus de sluitsteen’.
In de dienst werden onder meer de volgende liederen gezongen: het intochtslied was psalm 84: ‘Hoe lieflijk, hoe goed is mij, Heer, het huis waar Gij Uw Naam en eer hebt laten wonen bij de mensen’; verder Opwekking 710: ‘God maakt vrij’; lied 280: ‘Een toekomst vol van hoop’ (‘In de nacht van strijd en zorgen kijken we naar U omhoog’); terwijl ook ‘De vreugde voert ons naar dit huis’ en Opwekking 764: ‘U zult altijd voor ons strijden’ gezongen werden. Het slotlied was lied 614: ‘Ga met God en Hij zal met je zijn’.
In het gebed dankte de predikant voor de mogelijkheid die aan de gemeente geschonken werd om bijna 130 jaar van dit gebouw gebruik te mogen maken, ‘waaraan voor velen zoveel herinneringen verbonden zijn uit de tijd dat het nog een kerk was waar erediensten gehouden werden en waar het Woord gelezen werd en de sacramenten bediend, en die na de verbouwing voor het kinder- en jeugdwerk gebruikt werd; voor de mogelijkheden die we als gemeente kregen om invulling te geven aan het gemeentezijn’.
De overdenking.
De predikant sprak onder meer woorden van de volgende strekking:
“Dit huis slijt met ons aan de tijd. Door de tijd heen verandert alles. Dat is bij ons zelf ook zo. Als je ouder wordt, veranderen je lijf, je gedachten geleidelijk. Tot er iets bijzonders in je leven gebeurt; dan dringt tot je door dat alles wat vanzelfsprekend lijkt het niet is. De dingen en de mensen gaan voorbij. Vandaag sluiten we een tijdperk af. Wat ooit de gereformeerde kerk van Jistrum was en later gebouw Markant, wordt nu een woonhuis”.
“De vraag die ons lang bezighield was: willen we als kerk participeren in de MFA [Multifunctionele Accommodatie] en er financieel aan bijdragen? Wel, inmiddels staat er dit prachtige gebouw De Trochset met een mooie sfeervolle zaal voor diensten en bijeenkomsten. We hebben een goede keuze gemaakt. Maar het betekent wel dat je nu moet loslaten wat vertrouwd was, alles wat Markant met zich mee heeft gebracht: mensen en gebeurtenissen, die ons eraan verbonden hebben. Dat is voor de één lastiger dan voor de ander. Het is goed om die gevoelens straks na de dienst met elkaar te kunnen delen”.
“Het is ook goed om stil te staan bij de rijkdom die we ontvingen door dit gebouw meer dan een eeuw lang te mogen gebruiken. Maar we zijn in de omgang met de Heer niet afhankelijk van dit gebouw; die kunnen we overal invullen. In de Bijbelse lijn speelt een gebouw vanouds een rol in het christelijk geloof, maar tegelijk ook het besef dat God niet gebonden is aan een plaats of een gebouw. Koning Salomo zei het al bij de inwijding van de tempel: ‘Zelfs de hoogste hemel kan U niet bevatten, laat staan dit huis dat ik voor U heb gebouwd’. In dat opzicht is er altijd het besef geweest dat het geestelijke belangrijker is dan het materiële”.
“Daarover gaat het in de brief van Paulus aan de Efeziërs. Alle christenen vormen samen de heilige kerk van Christus, wat hij vergelijkt met een gebouw. Het Evangelie als fundament, wij als de stenen die gebruikt zijn om te bouwen en Christus als de sluitsteen, die alles bij elkaar houdt. De stenen werden in die tijd niet machinaal gemaakt. Stenen hadden toen allemaal iets eigens, de ene was groter of kleiner dan de andere. Maar een sluitsteen zorgde voor het verband er tussen. We mogen huisgenoten van God zijn”.
“Zolang we op aarde zijn, mogen we weten dat we al verbonden zijn met het hemelse deel van dat hemelse lichaam van Christus. Voor ons is dat niet te bevatten. Over de grens van de dood heen mogen we al lid zijn van de grote gemeente van Christus. Die grens over de dood heen spreekt ook in het avondmaal, dat we vandaag vieren: door de viering van de Opstanding zien we iets van de toekomst die we verwachten. Iets daarvan vond ik verwoord in een gedicht over Jezus, waarin onder meer: ‘Hij heeft Zich gegeven verloren als graan, gezaaid in de aarde. Zijn laatste adem gaf ons het leven. Hij was als brood, gebroken, gedeeld, Levend Brood. Zijn lichaam voor ons. Hij werd onze beker: overvloed van bruiloftswijn. Zijn bloed voor ons’. We gedenken Zijn dood, we vieren Zijn leven, we reiken elkaar wat Hij ons gaf. Amen”.
Na de overdenking.
Na de overdenking werd het Avondmaal gevierd, waarbij brood en wijn werden uitgedeeld. De kinderen van de kindernevendienst hadden ‘hun eigen Markant’ geknutseld. En aan het eind van de dienst werd een passend gedicht voorgelezen: ‘Afscheid nemen’, waarin onder meer: ‘Afscheid nemen is met zachte vingers dichtdoen wat voorbij is […] en niet kunnen vergeten’.
Onder doodse stilte sloot de predikant vervolgens ‘met zachte vingers’ de kanselbijbel en sprak als gebed uit: ‘Blijf ons met Uw Woord nabij en wijs ons Uw weg’. Daarna werd de bijbel de kerk uitgedragen. Het Boek wordt in de Dorpskerk op de avondmaalstafel gelegd. Daar is al het orgel van de gereformeerde kerk die Markant vroeger was.
Na de dienst konden de gemeenteleden bij elkaar komen voor een lunch ‘en een gezellige afsluitbijeenkomst’. De kinderen konden naar een springkussen, dat buiten klaar stond!
Over de gereformeerde kerk van Jistrum.
Het gebouw aan de Marwei 2 werd in 1897 gebouwd als gereformeerde kerk van Jistrum. Later werd het een Samen-op-Wegkerk, maar op 15 januari 2006 werd in de gereformeerde kerk voor het laatst een reguliere dienst gehouden. Daarna vond een grote verbouwing plaats. Het kerkje werd verbouwd tot het nieuwe verenigingscentrum Markant van de Protestantse Gemeente van Jistrum. Alles werd uit de kerk gesloopt, behalve de bijzondere preekstoel. Gedurende de tijd dat de Dorpskerk gerestaureerd werd diende het verenigingsgebouw als kerk. En wanneer er bijzondere diensten in de Dorpskerk onvoldoende capaciteit was, kon Markant ook nog als kerk dienen.
Het monumentale, in 1936 gekochte orgel van de gereformeerde kerk werd in 2006 door orgelfirma Bakker en Timmenga gedemonteerd, gerestaureerd en daarna in de gerenoveerde Dorpskerk weer opgebouwd. Het behoort tot de tien oudste orgels van Friesland en dateert uit 1710 tot 1720.
Nu is het ‘Markante’ gebouw verkocht…
Een beeldverslag van de afscheidsdienst >
Translation into English:
A “Striking” Farewell in Jistrum.
Farewell to a small ‘gereformeerde’ church that in fact was no longer a church.
On Sunday, 16 November 2025, the very last farewell service was held in the Protestant Congregation building Markant in the Frisian village of Jistrum—the former ‘gereformeerde’ church. Although regular church services of the congregation had already been held in the Village Church (‘Dorpskerk’) since 2006, Markant continued to host children’s services and other church-related and non-church-related gatherings.
The farewell service—during which Holy Communion was also celebrated—was led by Rev. G. Borger-Koetsier. A vocal and music group contributed to the service; part of the sung hymns was accompanied on a harmonium. The monumental organ had already been removed from the former ‘gereformeerde’ church in 2006; it now stands in the Village Church in Jistrum.
The Reading and the Hymns.
The reading was from part of Ephesians 2, read from the Bible in Plain Language, concerning the church as the body of Christ: “You are the stones and Christ is the cornerstone.”
Among the hymns sung in the service were the following: the opening hymn was Psalm 84: “How lovely, how good to me, Lord, is the house where You have let Your Name and honor dwell among the people”; Opwekking 710: “God Sets Free”; hymn 280: “A Future Full of Hope” (“In the night of strife and worry we look up to You”); as well as “Joy Leads Us to This House” and Opwekking 764: “You Will Always Fight for Us.” The closing hymn was hymn 614: “Go with God and He Will Be with You.”
In the prayer, the minister gave thanks for the opportunity granted to the congregation to use this building for nearly 130 years, “to which so many memories are attached for many people from the time when it was still a church where worship services were held, where the Word was read and the sacraments administered, and after the renovation also used for children’s and youth work; for the opportunities we as a congregation were given to shape our life together.”
The Meditation.
* The minister spoke words along the following lines:
“This house wears down with us over time. Through the years everything changes. That is true of ourselves as well. As you grow older, your body and thoughts gradually change. Until something remarkable happens in your life; then you become aware that all the things that seem self-evident are not. Things and people pass away. Today we close an era. What was once the ‘gereformeerde’ church of Jistrum and later the building Markant, now becomes a residence.”
“The question that occupied us for a long time was: do we as a church want to participate in the MFA [Multifunctional Accommodation] and contribute financially to it? Well, by now this beautiful building Markant stands here with a lovely, atmospheric hall for services and gatherings. We made a good choice. But it does mean that you now have to let go of what was familiar—all that Markant brought with it: the people and events that connected us to this place. For one person it is more difficult than for another. It is good to be able to share these feelings with each other after the service.”
“It is also good to reflect on the richness we received by being allowed to use this building for more than a century. But in our relationship with the Lord, we are not dependent on this building; that relationship can be expressed anywhere. In the biblical tradition a building has always played a role in the Christian faith, yet at the same time there is the awareness that God is not bound to a place or a building. King Solomon already said at the dedication of the temple: ‘Even the highest heaven cannot contain You, much less this house that I have built for You.’ In that sense there has always been the awareness that the spiritual is more important than the material.”
“This is what Paul’s letter to the Ephesians is about. All Christians together form the holy church of Christ, which he compares to a building. The Gospel as the foundation, we as the stones used to build, and Christ as the cornerstone who holds everything together. The stones in those days were not machine-made. Each stone had something unique; one was larger or smaller than another. But the cornerstone ensured coherence. We may be members of God’s household.”
“As long as we are on earth, we may know that we already belong to the heavenly part of that heavenly body of Christ. We cannot comprehend this. Beyond the boundary of death we may already be members of the great congregation of Christ. That boundary beyond death also speaks in Holy Communion, which we celebrate today: through the celebration of the Resurrection we see something of the future we expect. I found something of that expressed in a poem about Jesus, including: ‘He gave Himself, lost like grain, sown into the earth. His last breath gave us life. He was like bread, broken, shared, Living Bread. His body for us. He became our cup: abundance of wedding wine. His blood for us.’ We remember His death, we celebrate His life, we offer one another what He gave us. Amen.”
After the Meditation.
After the meditation, Holy Communion was celebrated, with bread and wine distributed. The children from the children’s service had made “their own Markant.” And at the end of the service a fitting poem was read aloud: “Saying Farewell,” including the lines: “Saying farewell is gently closing what has passed […] and not being able to forget.”
In deathly silence, the minister then “with gentle fingers” closed the pulpit Bible and prayed: “Stay close to us with Your Word and show us Your way.” Thereafter the Bible was carried out of the church. The Book will be placed on the Communion table in the Village Church. The organ of the ‘gereformeerde’ church that Markant once was is already there.
After the service, the congregation could gather for a lunch “and a pleasant concluding meeting.” The children could go to a bouncy castle that had been set up outside!
About the Reformed Church of Jistrum.
The building at Marwei 2 was built in 1897 as the ‘gereformeerde’ church of Jistrum. Later it became a Church-in-Process-of-Union (Samen-op-Wegkerk), but on 15 January 2006 the last regular service was held in the ‘gereformeerde’ church. After that, a major renovation took place. The little church was converted into the new congregation center Markant of the Protestant Congregation of Jistrum. Everything inside the church was removed except for the special pulpit. During the period when the Village Church was being restored, the community center served as the church. And whenever the Village Church lacked sufficient capacity for special services, Markant could still serve as a church.
The monumental organ, purchased in 1936 for the ‘gereformeerde’ church, was dismantled in 2006 by the organ firm Bakker and Timmenga, restored, and then rebuilt in the renovated Village Church. It is among the ten oldest organs in Friesland and dates from 1710 to 1720.
Now the “Striking” building has been sold…