Veel kritiek op ‘voorlopig besluit’ in Zwolle

Algemene Kerkenraad besloot ‘voorgenomen besluit’ over sluiting ‘Oosterkerk’ op dit moment niet om te zetten in een ‘definitief besluit’.

In een schrijven aan de gemeenteleden heeft de Algemene Kerkenraad van de Protestantse Gemeente te Zwolle gereageerd op de commotie die in de kerkelijke gemeente is ontstaan rond het bekendmaken van zijn ‘voorgenomen besluit’ om de protestantse (voormalig gereformeerde) Oosterkerk te sluiten.

De protestantse (voormalig gereformeerde) Oosterkerk te Zwolle (foto: Reliwiki, Andre van Dijk).

In zijn reactie geeft de kerkenraad aan dat hij in de  vergadering van 13 april 2026 besloten heeft het ‘voorlopig  besluit’ op dat moment niet om te zetten in een ‘definitief  besluit’. Er is een extra vergadering van de Algemene Kerkenraad belegd over  vervolgstappen.

Reactie wijkkerkenraad.

De wijkkerkenraad van de Adventskerk-Oosterkerkgemeente zegt blij te zijn met de grote betrokkenheid van  de gemeenteleden, die blijkt uit de vele brieven die zijn geschreven en het grote aantal aanwezigen op de vergaderingen over dit onderwerp, zowel op 23 maart als op 12 april 2026.

Het gemeenteberaad.

Tijdens het gemeenteberaad van 23 maart 2026 over de mogelijke sluiting van de Oosterkerk in Zwolle hebben gemeenteleden via kaartjes uitgebreid gereageerd op het ‘voorgenomen besluit’ van de Algemene Kerkenraad. Uit deze reacties komt een breed gedragen betrokkenheid naar voren, maar ook aanzienlijke onrust en verdeeldheid.

Beeld uit de reacties.

Een groot deel van de inzenders spreekt zich uit voor behoud van de Oosterkerk. Argumenten die daarbij vaak terugkomen zijn de centrale ligging, de monumentale waarde (ook als kerkgebouw voortgekomen uit de Doleantie) en de bestaande, actieve geloofsgemeenschap. Voor sommigen is sluiting van de Oosterkerk ondenkbaar en wordt deze zelfs aangeduid als een “historische vergissing”.

Tegelijkertijd is er stevige kritiek op het proces dat tot het voorgenomen besluit heeft geleid. Veel gemeenteleden ervaren het traject als langdurig, onduidelijk en onvoldoende transparant. Regelmatig wordt het gevoel uitgesproken dat besluiten al vaststonden en dat inspraak onvoldoende serieus is genomen. Dit leidt tot gevoelens van wantrouwen en frustratie richting de leiding.

Naast kritiek op het proces is er ook inhoudelijke zorg. Veel reacties benadrukken dat de discussie te sterk door financiële argumenten wordt gedomineerd, terwijl visie op kerk-zijn, gemeenschap en toekomst ontbreekt. Vragen over jongeren, wijkbinding en de rol van de kerk in de stad worden herhaaldelijk genoemd.

Opvallend is dat er ook actief wordt meegedacht over alternatieven. Zo krijgt het idee van drie kerkelijke “richtingen” (bijvoorbeeld gereformeerd, confessioneel en ruimzinnig) relatief veel steun. Ook worden andere organisatorische modellen en locaties aangedragen.

De ‘eerste steen’ bij de bouw van de Zwolse Oosterkerk (foto: Reliwiki, Jelle Visser).

Algemene tendens.

Al met al blijkt dat er een sterke voorkeur bestaat voor behoud van de Oosterkerk, vaak met emotionele en principiële argumenten. Er is ook brede kritiek op het besluitvormingsproces, met nadruk op gebrek aan transparantie, communicatie en echte inspraak. Onvrede wordt geuit over de dominante rol van financiën, gecombineerd met een duidelijke roep om visie en toekomstperspectief. Er bestaat grote betrokkenheid en zorg om de gemeenschap, vooral rond jongeren en het voortbestaan van wijkgemeenten. Ook is een gemengde onderstroom van loyaliteit en berusting op te merken, waarbij een deel van de leden het besluit weliswaar wil accepteren, mits beter onderbouwd en zorgvuldiger genomen.

Per saldo is de teneur kritisch, bezorgd en emotioneel, maar niet uitsluitend afwijzend: er is ook bereidheid om mee te denken en verder te gaan, mits het proces wordt herzien en duidelijker wordt ingebed in een bredere visie op de toekomst van de kerk.

Translation into English:

Much criticism of ‘preliminary decision’ in Zwolle.

The General Church Council decided not to convert its ‘intended decision’ regarding the closure of the Oosterkerk into a ‘final decision’ at this time.

In a letter to the congregation members, the General Church Council of the Protestant Congregation in Zwolle responded to the unrest that has arisen within the church community following the announcement of its ‘intended decision’ to close the Protestant (formerly ‘gereformeerde’) Oosterkerk.

In its response, the council states that during the meeting of April 13, 2026, it decided not to turn the ‘preliminary decision’ into a ‘final decision’ at that moment. An additional meeting of the General Church Council has been scheduled to discuss next steps.

Response from the district church council.

The district church council of Oosterkerk–Adventskerk says it is pleased with the strong involvement of congregation members, as evidenced by the many letters that have been written and the large number of attendees at meetings on this subject, both on March 23 and April 12, 2026.

The congregational consultation.

During the congregational consultation on March 23, 2026, regarding the possible closure of the Oosterkerk in Zwolle, congregation members responded extensively via written cards to the General Church Council’s ‘intended decision’. These responses reveal broad engagement, but also considerable unrest and division.

Impressions from the responses.

A large portion of respondents speak out in favor of preserving the Oosterkerk. Arguments frequently mentioned include its central location, its monumental value (also as a church building originating from the Doleantie), and its existing, active faith community. For some, closing the Oosterkerk is unthinkable and is even described as a “historic mistake.”

At the same time, there is strong criticism of the process that led to the intended decision. Many congregation members experience the process as lengthy, unclear, and insufficiently transparent. It is often expressed that decisions seemed to have already been made and that participation has not been taken seriously enough. This has led to feelings of distrust and frustration toward the leadership.

In addition to criticism of the process, there are also substantive concerns. Many responses emphasize that the discussion is too heavily dominated by financial arguments, while a vision of what it means to be a church, community life, and the future is lacking. Questions about young people, neighborhood involvement, and the role of the church in the city are repeatedly raised.

Notably, there is also active thinking about alternatives. For example, the idea of three ecclesiastical “streams” (for instance ‘gereformeerd’, confessional, and liberal) receives relatively strong support. Other organizational models and locations are also suggested.

General trend.

Overall, there is a strong preference for preserving the Oosterkerk, often supported by emotional and principled arguments. There is also widespread criticism of the decision-making process, with emphasis on a lack of transparency, communication, and genuine participation. Dissatisfaction is expressed about the dominant role of financial considerations, combined with a clear call for vision and future perspective. There is strong engagement and concern for the community, especially regarding young people and the continued existence of neighborhood congregations.

At the same time, a mixed undercurrent of loyalty and resignation can be observed, with some members willing to accept the decision, provided it is better substantiated and made more carefully.

On balance, the overall tone is critical, concerned, and emotional, but not entirely rejecting: there is also a willingness to think along and move forward, provided the process is revised and more clearly embedded in a broader vision for the future of the church.