Gereformeerde kerkelijke gedenkpenningen (2).

( < Naar Gedenkpenning van Zuidwolde (Gr.) – Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de gereformeerde Zuiderkerk te Bunschoten – in 2014 – werd destijs een gedenkpenning uitgegeven. De Zuiderkerk is, naast de Adventkerk, een van de plaatsen van eredienst van De Gereformeerde Kerk te Bunschoten-Spakenburg.

De geschiedenis van de Zuiderkerk gaat terug tot het einde van de negentiende eeuw. Op 24 juni 1887 ontstond in Bunschoten de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende). De gemeente telde aanvankelijk ongeveer 800 zielen, maar groeide in de daaropvolgende jaren tot circa 1.100 leden. Vanaf 1890 maakte de gemeente gebruik van Gebouw ‘Kostverloren’ als kerkgebouw. Na 17 juni 1892 werd de gemeente aangeduid als de ‘Gereformeerde Kerk-B’.

Door de groei van de gemeente ontstond behoefte aan een groter en beter passend kerkgebouw. Op 24 januari 1913 nam de kerkenraad het besluit tot de bouw van een nieuwe kerk. De plannen werden gemaakt door de architecten J.N. Munnik uit Den Haag en H. Onvlee uit Baarn. De uitvoering werd opgedragen aan de aannemersfirma H. Dekkers uit Bunschoten.

De bouw begon in mei 1913. Op 12 juli van dat jaar werd de gedenksteen geplaatst. De bouwkosten bedroegen ƒ 25.000. De nieuwe kerk werd gebouwd in de destijds gangbare eclectische bouwstijl, waarbij kenmerken en elementen uit verschillende historische stijlperioden werden gecombineerd.

Op 21 maart 1914 werd de kerk opgeleverd. Ruim een maand later, op 26 april 1914, vond de plechtige ingebruikneming plaats. De dienst stond onder leiding van ds. H.A. Munnik (1884-1969).

Aanvankelijk werd de nieuwe kerk nog niet als ‘Zuiderkerk’ aangeduid. Die naam kreeg het kerkgebouw na de ineensmelting van de Gereformeerde Kerk-B met de Gereformeerde Kerk-A (afkomstig uit de Afscheiding van 1834) op 14 augustus 1931. Vanaf dat moment ging het jubilerende kerkgebouw door het leven als de Zuiderkerk van De Gereformeerde Kerk te Bunschoten-Spakenburg.

Het orgel.

Kort na de voltooiing van de kerk werd ook een orgel aangeschaft. Begin mei 1914 kocht de gemeente in Lochem voor ƒ 1.700 een tweeklaviers orgel met 21 registers. Het instrument werd op 6 juni 1914 in gebruik genomen en kreeg een plaats op de tribune boven de preekstoel.

Het orgel was niet nieuw. Het was afkomstig uit de hervormde kerk te Goor, waar het in 1844 was gebouwd door Jacobus Ambrost uit Haaksbergen. Bijzonder is dat een deel van het aanwezige pijpwerk zelfs uit de zeventiende eeuw stamt. Later werd het instrument door Leichel & Zn. verbouwd en voorzien van een nieuwe orgelkast.

In 1983 werd het orgel grondig gerestaureerd door orgelbouwer Reil uit Heerde. Daarmee bleef een belangrijk historisch muziekinstrument voor de kerk behouden.

Niet alleen het orgel, maar ook de Zuiderkerk zelf heeft een bijzondere monumentale waarde. Sinds 6 december 2000 staat het kerkgebouw op de Lijst van Rijksmonumenten. Daarmee zijn zowel de kerk als het historische orgel onderdeel van het cultureel en religieus erfgoed van Bunschoten-Spakenburg.

• (De symbolische eerste steen voor de verbouwing van het bovengenoemde ‘Gebouw Kostverloren’ werd op donderdag 8 oktober 2026 gelegd.) 

Translation into English:

Commemorative Medal for the Centenary of the Zuiderkerk in Bunschoten.

Commemorative Medals of the ‘Gereformeerde’ Church (2).

( < Gedenkpenning Zuidwolde (Gr.) ) – To mark the centenary of the ‘gereformeerde’ Zuiderkerk in Bunschoten, a commemorative medal was issued. Together with the Adventkerk (Advent Church), the Zuiderkerk is one of the places of worship of the ‘Gereformeerde’ Church in Bunschoten-Spakenburg.

The history of the Zuiderkerk dates back to the end of the nineteenth century. On 24 June 1887, the Nederduitsche Gereformeerde Kerk (Doleantie) was established in Bunschoten. Initially, the congregation numbered approximately 800 people, but in the following years it grew to around 1,100 members. From 1890 onwards, the congregation used the building known as Kostverloren as its church. After 17 June 1892, the congregation was referred to as the Gereformeerde Kerk-B (‘Gereformeerde’ Church B).

As the congregation grew, the need arose for a larger church building that was better suited to its needs. On 24 January 1913, the church council decided to build a new church. The plans were drawn up by architects J.N. Munnik of The Hague and H. Onvlee of Baarn. The construction work was entrusted to the building contractor H. Dekkers of Bunschoten.

Construction began in May 1913. On 12 July of that year, the foundation stone was laid. The building costs amounted to 25,000 guilders. The new church was built in the eclectic architectural style commonly used at the time, which combined features and elements from various historical architectural periods.

The church was completed on 21 March 1914. Just over a month later, on 26 April 1914, it was solemnly inaugurated and opened for worship. The service was led by the Reverend H.A. Munnik.

Initially, the new church was not yet known as the Zuiderkerk (South Church). It acquired this name following the merger of the Gereformeerde Kerk-B with the Gereformeerde Kerk-A on 14 August 1931. From that moment on, the church building now celebrating its centenary became known as the Zuiderkerk.

The Organ.

Shortly after the church was completed, an organ was also purchased. In early May 1914, the congregation bought a two-manual organ with 21 stops in Lochem for 1,700 guilders. The instrument was commissioned on 6 June 1914 and installed on the gallery above the pulpit.

The organ was not new. It came from the ‘Hervormde’ Church in Goor, where it had been built in 1844 by Jacobus Ambrost of Haaksbergen. Remarkably, some of the existing pipework even dates back to the seventeenth century. The instrument was later modified by Leichel & Zn. and fitted with a new organ case.

In 1983, the organ underwent a thorough restoration carried out by the Reil organ-building firm of Heerde. This ensured the preservation of an important historical musical instrument for the church.

The organ is not the only feature of particular heritage significance: the Zuiderkerk itself also possesses considerable historical and architectural value. Since 6 December 2000, the church building has been listed in the Dutch Register of National Monuments (Rijksmonumenten). As a result, both the church and its historic organ form part of the cultural and religious heritage of Bunschoten-Spakenburg.

• The symbolic foundation stone for the renovation of the aforementioned ‘Kostverloren Building’ was laid on Thursday, October 8, 2026.