De procedure is nog niet afgerond.

De protestantse, voormalig gereformeerde Ambrosiuskerk aan de Ambrosiusweg in Waalwijk krijgt vooralsnog geen gemeentelijke monumentenstatus. Daarmee blijft de weg vrij voor de voorgenomen sloop van het kerkgebouw en de herontwikkeling van het terrein voor de bouw van ongeveer vijftig seniorenwoningen. Toch lijkt de discussie over het behoud van de kerk nog niet ten einde.

Woningbouw en behoud Kerk aan de Haven.

De Protestantse Gemeente Waalwijk wil afscheid nemen van de Ambrosiuskerk vanwege teruglopende bezoekersaantallen en de hoge onderhoudskosten. De opbrengst van de herontwikkeling is nodig om het onderhoud van de monumentale voormalig hervormde Kerk aan de Haven, een rijksmonument, ook in de toekomst te kunnen bekostigen.

Het college van burgemeester en wethouders erkent de monumentale kwaliteiten van de Ambrosiuskerk, maar kiest na een belangenafweging toch voor een andere koers. Volgens het gemeentebestuur wegen de maatschappelijke belangen zwaarder. Daarbij wijst het college op de behoefte aan ongeveer vijftig seniorenwoningen, de wens om langdurige vertraging van het woningbouwproject te voorkomen en de financiële positie van de Protestantse Gemeente.

Pleidooi voor monumentenstatus.

Het Cuypersgenootschap, dat zich inzet voor het behoud van architectonisch erfgoed, had de gemeente gevraagd de Ambrosiuskerk aan te wijzen als gemeentelijk monument. Daarbij kreeg de organisatie steun van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit en uit een bouwhistorische verkenning. Beide concludeerden dat de kerk een aanzienlijke stedenbouwkundige, architectonische en cultuurhistorische waarde heeft.

Volgens het Cuypersgenootschap is de in 1966 als gereformeerd bedehuis in gebruik genomen Ambrosiuskerk een belangrijk voorbeeld van protestantse wederopbouwarchitectuur uit de jaren zestig. Het gebouw, ontworpen door de architecten Wouter Ingwersen en H.C. van der Bom, geldt volgens de erfgoedorganisatie als een van hun belangrijkste ontwerpen. De kerk onderscheidt zich door haar sobere baksteenarchitectuur, heldere ruimtelijke opzet en de nadruk op de geloofsgemeenschap, kenmerkend voor de protestantse kerkenbouw uit die periode.

Daarnaast wijst het Cuypersgenootschap op de cultuurhistorische betekenis van het gebouw. De kerk vertelt volgens de organisatie het verhaal van de groei van Waalwijk in de jaren zestig en de ontwikkeling van de gereformeerde kerkelijke gemeente in de nieuwe woonwijken. Ook stedenbouwkundig heeft het gebouw volgens de adviseurs een belangrijke functie als herkenningspunt in de wijk.

Volgens de erfgoedorganisatie hoeven behoud van de kerk en woningbouw elkaar bovendien niet uit te sluiten. In het land zijn tal van naoorlogse kerken met succes herbestemd tot woningen, bibliotheek of cultureel centrum.

Procedure nog niet afgerond.

Hoewel het college heeft besloten geen monumentenstatus toe te kennen, is de procedure nog niet afgerond. Belanghebbenden kunnen binnen de wettelijke termijn nog een zienswijze indienen voordat een definitief besluit wordt genomen. Daarmee is de strijd om het voortbestaan van de Ambrosiuskerk nog niet beslist.

Voor het Cuypersgenootschap is het bovendien niet de eerste keer dat het zich inzet voor het behoud van een Waalwijkse kerk. Eerder voerde de organisatie met succes actie voor de Antoniuskerk, die na een langdurige juridische procedure uiteindelijk wel een gemeentelijke monumentenstatus kreeg. Die eerdere ervaring maakt duidelijk dat het genootschap ook in deze zaak bereid is de discussie over het behoud van de Ambrosiuskerk voort te zetten.

Translation into English:

Will the Ambrosius Church in Waalwijk Going to be Demolished?

Procedure Not Yet Concluded. 

The Protestant Ambrosius Church in Waalwijk, formerly a Dutch ‘gereformeerde’ church, will not, for the time being, be granted municipal heritage status. As a result, the way remains clear for the planned demolition of the church building and the redevelopment of the site to construct approximately fifty senior housing units. Nevertheless, the debate over the church’s preservation appears to be far from over.

Housing Development and the Preservation of ‘Kerk aan de Haven’.

The Protestant Congregation of Waalwijk intends to decommission the Ambrosius Church due to declining attendance and the high cost of maintenance. The proceeds from redeveloping the site are needed to ensure the future maintenance of the monumental former ‘hervormde’ Kerk aan de Haven, a nationally listed monument (rijksmonument).

The municipal executive (the mayor and aldermen) acknowledges the heritage value of the Ambrosius Church but, after weighing the various interests, has opted for a different course. According to the municipal authorities, broader societal interests take precedence. They point in particular to the need for around fifty senior homes, the desire to avoid prolonged delays to the housing project, and the financial position of the Protestant Congregation.

Case for Municipal Heritage Status.

The Cuypers Society, an organization dedicated to the preservation of architectural heritage, requested that the municipality designate the Ambrosius Church as a municipal monument. The organization received support from the Advisory Committee on Environmental Quality and from a building history assessment. Both concluded that the church possesses considerable urban planning, architectural, and cultural-historical significance.

According to the Cuypers Society, the Ambrosius Church, which opened in 1966 as a ‘gereformeerde’ place of worship, is an important example of Protestant post-war reconstruction architecture of the 1960s. Designed by architects Wouter Ingwersen and H.C. van der Bom, the building is regarded by the heritage organization as one of their most significant works. The church is distinguished by its restrained brick architecture, clear spatial design, and emphasis on the congregation, all characteristic features of Protestant church architecture from that period.

The Cuypers Society also emphasizes the building’s cultural-historical significance. According to the organization, the church reflects the story of Waalwijk’s expansion during the 1960s and the development of the Dutch ‘gereformeerde’ congregation in the town’s new residential districts. From an urban planning perspective, the advisers argue that the building also serves as an important landmark within the neighbourhood.

Furthermore, the heritage organization maintains that preserving the church and constructing new housing need not be mutually exclusive. Across the Netherlands, many post-war churches have been successfully adapted for new uses, including residential housing, libraries, and cultural centres.

Procedure Not Yet Concluded.

Although the municipal executive has decided not to grant the church municipal heritage status, the procedure has not yet been completed. Interested parties may still submit their views within the statutory consultation period before a final decision is taken. As a result, the future of the Ambrosius Church has not yet been definitively decided.

For the Cuypers Society, this is not the first time it has campaigned to preserve a church in Waalwijk. The organization previously succeeded in securing municipal heritage status for St. Anthony’s Church (Antoniuskerk) after a lengthy legal process. That earlier experience suggests the society is prepared to continue the campaign to preserve the Ambrosius Church in the present case as well.