Samen verder met de Maranathakerk te Alphen aan den Rijn.
Op zondag 23 november 2025 werd ‘s morgens om 10 uur in de gereformeerde kerk aan de Dorpsstraat In het Zuid-Hollandse Aarlanderveen de laatste dienst gehouden. In deze dienst werden ook de overledenen van het afgelopen jaar herdacht. In de dienst ging ds. G. Smink van Schoonhoven voor.
De Gereformeerde Kerk te Aarlanderveen gaat in het vervolg samen verder met de gereformeerde Maranathakerk te Alphen aan den Rijn, om samen de Protestantse Gemeente Maranathakerk te vormen. Het proces naar dit samengaan werd in de afgelopen jaren door ds. Smink begeleid.
De liederen en de lezingen.
Tijdens deze laatste dienst werden onder meer de volgende liederen gezongen: Psalm 100 (‘Juich Gode toe, bazuin en zing’), een van de psalmen die tijdens de openingsdienst van het kerkgebouw onder leiding van de toenmalige predikant ds. W.J. van Hoek (1902-1968) gezongen werden; verder werden onder meer gezongen Lied 267: ‘Zalig die in Christus sterven’; Psalm 26: (‘O Heer, op Wie ik pleit, in mijn eenvoudigheid’); Lied 231 (‘Wij knielen voor Uw zetel neer’); en Lied 416: ‘Ga met God en Hij zal met je zijn’.
De lezingen waren uit psalm 26: ‘Doe mij recht, Heer, want zonder dwalen ben ik mijn weg gegaan. Op U Heer heb ik vertrouwd, ik wankelde niet […]’. Bij de opening van dit kerkgebouw werd door de toenmalige predikant, ds. W.J. van Hoek, vers 8 als tekst voor zijn preek gelezen: ‘Heer, het huis waar U woont, heb ik lief, de plaats waar Uw glorie verblijft’.
De tweede lezing was uit Lucas 21: over de komst van de Menzensoon: ‘Toen er gesproken werd over de tempel, over de mooie stenen en wijgeschenken waarmee hij versierd was, zei Hij: ‘Wat jullie hier zien, er zullen dagen komen, dat geen steen op de andere zal blijven […]’
De overdenking.
De predikant sprak in zijn overdenking woorden van de volgende strekking:
“Kost het velen niet moeite, geeft het geen pijn, na achtenvijftig jaar, nu het zover is dat dit gebouw, waar veel gebeurd is, gaat sluiten? Hoe vaak zal hier het Avondmaal gevierd zijn en zijn gedoopt, hoeveel preken werden hier gehouden? Het aantal bevestigde predikanten was in ieder geval weinig. Het is moeilijk afscheid te nemen bij de ‘gedachtenis’ aan het eind van het kerkelijk jaar. Het blijft toch pijnlijk, als je terugdenkt, na zoveel jaren, het gaat nooit helemaal over. Afscheid, ook voor een deel van elkaar als gemeenteleden, zoals we ook afscheid nemen van een groot deel van de kerkenraad. Een afscheid ook van uw voorganger in tijdelijke dienst, al telt dat niet zo”.
“We lezen twee teksten vanmorgen. Psalm 26 werd gelezen bij de opening van deze kerk. Ds. Van Hoek hield zijn preek over vers 8: ‘Uw huis heb ik lief’. Het gaat daar over het huis van de Heer: de tempel, de woning van God op aarde. Daar woont de Heer, daar is Zijn glorie, de tempel van Salomo, die er tot aan de verwoesting ongeveer 400 jaar stond. Staande bij de verfraaide tempel van Zerubbabel zegt Jezus: ‘Geen steen zal op de andere blijven. Het einde komt’”.
“Mag ik het vergelijken met vreugde van 1967 over de toen nieuwe en toen ook vollere kerk, die jaren bleef, en over de gemeente die toen groter was, waar twee kerkdiensten gehouden werden. Maar het werd anders. Toen werd het al een beetje zichtbaar, want toen ds. Van Hoek met emeritaat ging, kwam er geen nieuwe voltijds predikant meer. Later werd een samenwerking aangegaan met Alphen aan den Rijn die voorbij ging, en die nu hernieuwd wordt. De kerk werd te klein voor een predikantsplaats; een gemeente kan ook te klein zijn. Welke toekomst is er dan? Daarom lazen we op deze zondag aan het eind van het kerkelijk jaar ook al een fragment uit Lucas over ‘het einde’. Het is een oude traditie dat het kerkelijk jaar eindigt met Jezus’ uiteindelijke rede, en dat het nieuwe kerkelijk jaar de week daarna begint met een lezing uit Mattheus”.
“De laatste zondag van het kerkelijk jaar: Christus Koning. We zien niet alleen terug met verdriet, maar we zien uit naar de toekomst. Onze aardse tent wordt afgebroken en het gebouw in de hemel is niet met handen gemaakt. “Ik ga heen om jullie plaats te bereiden”. Jezus zegt ook dat de tempel wel verwoest zal worden, maar dat het in de toekomst vooral gaat om de komst van de Mensenzoon“.
“De discipelen bewonderden de mooie verfraaide tempel. Dan zie ik deze kerk op een foto in het gedenkboek van de kerk, toen het nieuwe kerkgebouw pas in gebruik genomen werd. Het is hier netjes gebleven door de goede zorgen van velen. De tempel was versierd met mooie stenen en geschenken die gegeven werden. Jezus riep ergernis op door te spreken over de naderende verwoesting en gebeurtenissen die snel zouden komen. Achteraf weten we dat, toen de evangelist dit schreef, de tempel al verwoest was, in het jaar 70 na Christus, toen de Joodse opstand met geweld door de Romeinen werd neergeslagen”.
“Maar er is meer: Christus’ Koningschap, anders dan tempel en kerk. In deze geseculariseerde tijd, waarin allerlei dingen anders zijn geworden, blijft er een bron van hoop en verwachting. De Heer regeert, Zijn Koninkrijk staat vast (psalm 93), al komen er andere tijden op ons af. De toekomstverwachting blijft! De Mensenzoon zal komen op een wolk; de verlossing is nabij. Er zijn dingen waaraan je kunt zien dat de verlossing nabij is. Ons geloof is dat de verlossing nabij is. Het zit ‘m niet in een gebouw, niet in een kerkgenootschap, de tijd van gereformeerden is voorbij, de PKN is al meer dan 21 jaar oud. We geloven in de toekomst en we verwachten de Heer. De kerk van Christus gelooft in de toekomst; die toekomst zal groot zijn. Jezus belooft dat er een toekomst is!”
“Daarom hebben we vandaag ook een andere kijk op ‘afscheid’, afscheid van geliefden, van wie we mogen vertrouwen dat ze bij de Heer mogen zijn en afscheid van dit gebouw. Want er is een toekomst. Al is de Maranathakerk een stuk ouder dan ons kerkgebouw, er is ook daar een toekomst. We nemen ook afscheid van elkaar, want niet iedereen gaat mee naar de Maranathakerk. En we nemen afscheid van de ambtsdragers en van de vrijwilligers die zich met veel inzet voor de kerk ingezet hebben”.
“Wat mogen wij voor de toekomst van onze God verwachten anders dan een mooie, grote toekomst? Als je dat aan mensen vraagt krijg je verschillende antwoorden: als er ziekte is of als er in het verleden fouten gemaakt zijn. Wat verwacht je van de toekomst als je veel pijn hebt? Christus Koning! Dat Hij Koning is en zal regeren, langer dan al die lui die nu aan de macht zijn, Putin, Trump en hoe ze allemaal ook heten. Zij zullen met een aantal jaren vergeten zijn. En snel ook”.
“Laat die Bijbel open en hoop op de grote Toekomst die God zal geven. We mogen afscheid nemen én vooruit zien. Mogen ook wij het huis van de Heer liefhebben in het geloof dat Hij overal is en dat Hij zal komen in heerlijkheid om te oordelen levenden en doden en dat het Pasen blijft voorgoed! Amen”.
De gang van zaken in de laatste jaren.
Vervolgens werd namens de kerkenraad een overzicht gegeven van wat in de afgelopen jaren, voorafgaande aan het samengaan met de Maranathakerk, gebeurd is. Daarbij werd het verhaal over het ontstaan van de kerk in 1887 overgeslagen, omdat dit in het gedenkboek dat destijds verscheen, uitvoerig werd toegelicht. In grote lijnen werd het volgende gezegd:
“Voor het laatst staan we op de drempel van afscheid nemen. We zoeken naar woorden die de leegte markeren. Na het ontstaan van de kerk was de grote lijn die van een geleidelijke afdaling. De kerk vergrijsde, de gemiddelde leeftijd liep naar de 55 jaar en in tien jaar tijd is het ledental van 150 naar 100 teruggelopen. In 2024 werd na zeven jaar weer een kind gedoopt. In 2018 vond de laatste belijdenisdienst plaats en in 2017 kwam een eind aan de christelijke jeugdvereniging Immanuel. Gespreksgroepen stopten, kerkenraadsplaatsen kunnen niet meer worden vervuld; de financiën lopen terug. Daarom hebben we nagedacht over de toekomst van de gemeente. Verschillende pogingen om met de plaatselijke hervormde gemeente samen te gaan mislukten omdat we op een aantal principiële zaken elkaar niet konden vinden”.
“Door corona lag het kerkelijk leven zo goed als stil. Fysieke diensten waren niet mogelijk. Tijdens de gemeentevergadering van 2022 stelde de kerkenraad voor om contacten te leggen met buurgemeenten om nieuwe gemeenschap te vinden. De Maranathakerk lijkt de meest aangewezen gemeente om mee in gesprek te gaan (met die kerk was al eerder samengewerkt op het gebied van pastorale zaken en preekvoorziening). Op Oudejaarsdag 2022 antwoordde de kerkenraad van de Maranathakerk dat ze het verzoek met enthousiasme ontvangen hadden. De daarop volgende gesprekken waren plezierig en verliepen zonder problemen.
Bij de verdere kennismaking werd het stappenplan van ds. Smink gevolgd. Uiteindelijk werd besloten om per 30 november 2025 samen te gaan. Intussen waren er al allerlei gezamenlijke activiteiten en kerkenraadsvergaderingen gehouden en kwam er een gezamenlijke beroepingscommissie”.
“Terugblikkend is het proces van samengaan bijzonder soepel verlopen. De Maranathakerk liet ons voelen dat we welkom zijn. Dank geldt voor allen die met hun medewerking de lofzang gaande hebben gehouden. De grootste dank is aan God voor het feit dat we 138 jaar kerk mochten zijn in twee [achtereenvolgende] kerkgebouwen. Het licht dooft, het orgel zwijgt, de stilte valt. Ook nemen we afscheid van ds. Smink, die ons heeft bijgestaan in het pastoraat en ons begeleidde in het proces van samengaan. Voor alle arbeid namens ons allen hartelijk dank”.
“Tot slot: we nemen afscheid van dit gebouw van hout en steen. We gaan naar Alphen aan de Rijn, hemelsbreed vijf kilometer verderop. Samen worden we de nieuwe Protestante Gemeente Maranathakerk. Ik spreek de wens uit dat we in ons nieuwe huis zullen kunnen zeggen: ‘De vreugde voert ons naar dit huis, waar ‘t Woord aan ons geschiedt’. Dat het ons allen goed mag gaan”.
Tenslotte…
Na de zegen werden de liturgische voorwerpen, zoals de Bijbel en de Paaskaars, de kerk uitgedragen, die een plaats zullen krijgen in de Maranathakerk, waar de komende zondag de eerste dienst als PKN-gemeente gehouden zal worden.
Na deze afscheidsdienst konden de gemeenteleden bijeenkomen in het lokaal achter de kerk voor een kop koffie Daarmee kwam een eind aan de diensten van de in 1887 geïnstitueerd Gereformeerde Kerk te Aarlanderveen.
© 2025. GereformeerdeKerken.info
Audio-weergave van de laatste dienst in Aarlanderveen:
Translation into English:
Last Service in the ‘Gereformeerde’ Church of Aarlanderveen.
Continuing Together with the Maranatha Church in Alphen aan den Rijn.
On Sunday, 23 November 2025, at 10 a.m., the final service was held in the ‘gereformeerde’ church on Dorpsstraat in the South Holland village of Aarlanderveen. In this service, those who had passed away during the past year were also remembered. The service was led by Rev. G. Smink of Schoonhoven.
From now on, the ‘Gereformeerde’ Church of Aarlanderveen will continue together with the ‘Gereformeerde’ Maranatha Church in Alphen aan den Rijn to form the Protestant Congregation Maranatha Church. The process leading to this merger was guided in recent years by Rev. Smink.
The Hymns and Readings.
During the final service, among others, the following hymns were sung: Psalm 100 (“Shout for joy to God, sound the trumpet and sing”), one of the psalms sung during the dedication service of the church building under the leadership of the then minister, Rev. W.J. van Hoek (1902–1968). Also sung were Hymn 267: “Blessed Are Those Who Die in Christ”; Psalm 26 (“O Lord, to whom I plead, in my simplicity”); Hymn 231 (“We Kneel Before Your Throne”); and Hymn 416: “Go with God, and He Will Be with You.”
The first reading was from Psalm 26: “Vindicate me, Lord, for I have walked without wavering. In You, Lord, I have trusted; I have not faltered.” At the opening of this church building, the then minister Rev. W.J. van Hoek used verse 8 as the text for his sermon: “Lord, I love the house where You dwell, the place where Your glory resides.”
The second reading was from Luke 21, concerning the coming of the Son of Man: “When some were speaking about the temple, how it was adorned with beautiful stones and gifts dedicated to God, He said, ‘The days will come when not one stone will be left upon another…’”
The Meditation.
In his meditation, the minister spoke words to the following effect:
“Is it not difficult for many, does it not cause pain, now that after fifty-eight years the moment has come for this building—where so much has taken place—to close? How many times has Holy Communion been celebrated here, how many have been baptized, how many sermons preached? The number of installed ministers was small”.
“It is hard to say goodbye as we remember, at the end of the church year, those who passed away. It remains painful when you look back after so many years; it never completely goes away. A farewell also from each other as members of the congregation, just as we also say goodbye to a large part of the church council. And a farewell to your interim minister, although that may not weigh as heavily.”
“We read two texts this morning. Psalm 26 was read at the opening of this church. Rev. Van Hoek preached on verse 8: ‘I love the house where You dwell.’ It concerns the house of the Lord: the temple, God’s dwelling on earth. That is where the Lord lived, where His glory resided. Solomon’s temple stood for almost 400 years until its destruction. Standing before the restored and adorned temple of Zerubbabel, Jesus says: ‘Not one stone will be left upon another. The end is coming.’”
“May I compare it with the joy of 1967 at the new—and then fuller—church, which remained so for years, and at the congregation which was larger then, when two services were held each Sunday. But things changed. Already then the signs were visible: when Rev. Van Hoek retired, no new full-time minister was appointed. Later, a partnership with Alphen aan den Rijn was formed, then ended, and now renewed. The church became too small to sustain a ministerial post; a congregation can also become too small. What future remains then? That is why we also read today, on this last Sunday of the church year, a passage from Luke about ‘the end.’ It is an old tradition that the church year ends with Jesus’ final discourse, and the new church year begins the following week with a reading from Matthew.”
“The last Sunday of the church year: Christ the King. We look back not only with sorrow but also forward with hope. Our earthly tent is dismantled, and the building in heaven is not made by human hands. ‘I go to prepare a place for you.’ Jesus also says that the temple will indeed be destroyed, but that the future is ultimately about the coming of the Son of Man.”
“The disciples admired the beautifully adorned temple. I see this church in a photo from the church’s commemorative book, when the new building had just been put into use. It has been well maintained through the care of many. The temple was adorned with beautiful stones and gifts given. Jesus caused offense by speaking of the impending destruction and the events soon to come. In retrospect, we know that when the evangelist wrote this, the temple had already been destroyed—in the year 70 AD, when the Jewish revolt was violently crushed by the Romans.”
“But there is more: the Kingship of Christ, different from temple and church. In this secularized time, in which many things have changed, there remains a source of hope and expectation. The Lord reigns; His Kingdom stands firm (Psalm 93), even as new times approach us. The expectation of the future remains! The Son of Man will come on a cloud; redemption is near. There are signs by which you may know that redemption is near. Our faith is that redemption is near. It is not tied to a building, not to a denomination—the era of the ‘gereformeerden’ is over; the Protestant Church in the Netherlands has existed for more than 21 years now. We believe in the future and await the Lord. The Church of Christ believes in the future; that future will be great. Jesus promises that there is a future!”
“That is why today we also have a different outlook on ‘farewell’—farewell to loved ones, whom we may trust to be with the Lord, and farewell to this building. For there is a future. And although the Maranatha Church is much older than our building, there too the future is present. We also say farewell to one another, for not everyone will go along to the Maranatha Church. And we say farewell to the office bearers and volunteers who have served the church with great dedication.”
“What may we expect from our God for the future other than a beautiful, glorious future? If you ask people, you get different answers—when there is illness or when mistakes have been made in the past. What do you expect of the future when you are in great pain? Christ the King! That He is King and will reign—longer than all those who now hold power: Putin, Trump, and all the rest. They will be forgotten in a few years, and quickly too.”
“Let the Bible remain open and hope for the great future that God will give. We may take our leave and look ahead. May we also love the house of the Lord in the faith that He is everywhere and that He will come in glory to judge the living and the dead—and that Easter remains forever! Amen.”
Events of the Past Years.
On behalf of the church council, an overview was given of what had taken place in recent years leading up to the merger with the Maranatha Church. The story of the church’s founding in 1887 was omitted, as it had been thoroughly explained in the commemorative book published at the time. In broad outline, the following was said:
“For the last time we stand on the threshold of farewell. We search for words that mark the emptiness. After the church’s founding, the overall trend was one of gradual decline. The congregation aged; the average age rose to 55, and in ten years membership dropped from 150 to 100. In 2024, a child was baptized again for the first time in seven years. In 2018 the last confession of faith service was held, and in 2017 the Christian youth association Immanuel came to an end. Discussion groups ceased; positions on the church council can no longer be filled; finances are decreasing. Therefore we reflected on the future of the congregation. Several attempts to merge with the local ‘Hervormde’ congregation failed because we could not find agreement on a number of principled issues.”
“During COVID, church life came almost to a halt. Physical services were not possible. At the 2022 congregational meeting, the church council proposed reaching out to neighbouring congregations to find a new church community. The Maranatha Church seemed the most suitable congregation to enter into conversation with (there had already been cooperation in pastoral care and preaching arrangements). On New Year’s Eve 2022, the church council of the Maranatha Church replied that they had received the request with enthusiasm. The subsequent discussions were pleasant and proceeded without difficulties.
During further acquaintance, the step-by-step plan of Rev. Smink was followed. Eventually it was decided to merge on 30 November 2025. In the meantime, various joint activities and council meetings had already been held, and a joint calling committee was formed.”
“Looking back, the merger process proceeded remarkably smoothly. The Maranatha Church made us feel welcome. We are grateful to all who, through their cooperation, kept the song of praise going. The greatest thanks go to God for allowing us to be a church for 138 years in two successive buildings. The light fades, the organ falls silent, the stillness descends. We also bid farewell to Rev. Smink, who assisted us in pastoral care and guided us through the merger process. For all his work, heartfelt thanks on behalf of us all.”
“In conclusion: we say farewell to this building of wood and stone. We are going to Alphen aan den Rijn, five kilometres away. Together we will become the new Protestant Congregation Maranatha Church. I express the hope that in our new home we may be able to say: ‘Joy leads us to this house, where the Word comes to us.’ May all go well with us.”
Finally…
After the blessing, the liturgical objects—such as the Bible and the Paschal candle—were carried out of the church. They will receive a place in the Maranatha Church, where next Sunday the first service as a Protestant Church (PKN) congregation will be held.
After the service, the members of the congregation could gather in the room behind the church for a cup of coffee. With that, the services of the ‘Gereformeerde’ Church of Aarlanderveen—instituted in 1887—came to an end.
© 2025. GereformeerdeKerken.info