Langs het Van Starkenborghkanaal bij Groningen is een bescheiden monument neergezet ter nagedachtenis aan twee jonge verzetsmensen die daar in 1944 zijn omgebracht: de gereformeerde magazijnbediende Luit Kremer en Esmée van Eeghen.
Vrijwilligers hebben de steen, ongeveer zo groot als een kleine grafsteen, met behulp van een kraan geplaatst. Binnenkort volgt een officiële onthulling in aanwezigheid van familieleden.
Luit Kremer.
Kremer werd in 1920 geboren in Uithuizen en groeide op in Drenthe. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij een verzetsgroep die onderduikers hielp en distributiekantoren overviel om aan voedselbonnen te komen. Bij een mislukte actie in juli 1944 ging het mis: een politieman kwam om het leven en Kremer verloor zijn identiteitsbewijs, dat later in handen van de Duitse veiligheidsdienst viel. Zijn familie werd opgepakt en hijzelf werd uiteindelijk herkend en gearresteerd.
Na gevangenschap in Assen werd hij overgebracht naar het beruchte Scholtenhuis in Groningen, waar de Sicherheitsdienst zat. Begin september 1944 werden hij en Van Eeghen ’s avonds uit hun cel gehaald en afgevoerd. Aan het kanaal werden ze gedwongen uit de auto te stappen en kort daarna doodgeschoten; hun lichamen werden in het water gegooid. Pas na de oorlog werd duidelijk wat er precies met Kremer was gebeurd.
De impact van deze gebeurtenis werkte nog lang door. Zijn verloofde leefde na zijn dood steeds meer teruggetrokken en raakte uiteindelijk in isolement. Ook binnen de familie bleef het verlies zwaar wegen, met emotionele gevolgen voor latere generaties. Nabestaanden hopen dat het nieuwe monument helpt om het verleden beter een plek te geven en ruimte biedt voor erkenning en verwerking.
Esmée van Eeghen.
Van Eeghen is een vrij bekende naam binnen het Friese verzet. Ze stond bekend als een opvallende persoonlijkheid en kwam na de oorlog ten onrechte in een kwaad daglicht te staan, onder meer door haar contact met een Duitse officier. Later is duidelijk geworden dat die beschuldigingen ongegrond waren. Met dit monument willen de initiatiefnemers echter vooral aandacht vestigen op Kremer, wiens inzet volgens hen onderbelicht is gebleven.
De onthulling, waarbij de steen met een Nederlandse vlag wordt bedekt, zal naar verwachting een aangrijpend moment zijn voor de aanwezigen. Het gedenkteken is bedoeld als eerbetoon aan Kremer, maar ook als herinnering aan het harde optreden tegen jonge verzetsstrijders in Noord-Nederland tijdens de oorlog.
Translation into English:
Along the Van Starkenborgh Canal near Groningen, a modest monument has been placed in memory of two young resistance fighters who were killed there in 1944: the ‘gereformeerde’ warehouse clerk Luit Kremer and Esmée van Eeghen.
Volunteers installed the stone, roughly the size of a small gravestone, using a crane. An official unveiling will take place soon in the presence of family members.
Luit Kremer.
Kremer was born in 1920 in Uithuizen and grew up in Drenthe. During the Second World War, he joined a resistance group that helped people in hiding and carried out raids on distribution offices to obtain food ration coupons. A failed operation in July 1944 went wrong: a police officer was killed, and Kremer lost his identity card, which later fell into the hands of the German security service. His family was arrested, and he himself was eventually recognized and detained.
After being imprisoned in Assen, he was transferred to the notorious Scholtenhuis in Groningen, where the Sicherheitsdienst was based. In early September 1944, he and Van Eeghen were taken from their cell in the evening and transported away. At the canal, they were forced to get out of the car and were shot shortly afterward; their bodies were thrown into the water. Only after the war did it become clear what had happened to Kremer.
The impact of this event lingered for a long time. His fiancée became increasingly withdrawn after his death and eventually lived in isolation. Within the family, the loss also weighed heavily, with emotional consequences for later generations. Relatives hope that the new monument will help give the past a place and provide room for recognition and healing.
Esmée van Eeghen.
Van Eeghen is a fairly well-known name within the Frisian resistance. She was known as a striking personality and, after the war, was unjustly cast in a negative light, partly due to her contact with a German officer. It later became clear that these accusations were unfounded. However, with this monument, the initiators mainly want to draw attention to Kremer, whose efforts they believe have remained underexposed.
The unveiling, during which the stone will be covered with a Dutch flag, is expected to be a moving moment for those present. The memorial is intended as a tribute to Kremer, but also as a reminder of the harsh treatment of young resistance fighters in the northern Netherlands during the war.