Voor oud-kerkgangers blijft het afscheid verdrietig.
Na jaren van leegstand komt er eindelijk beweging rond de karakteristieke protestantse, voormalig gereformeerde Zijdekerk aan de Zijde in Boskoop. Het voormalige kerkgebouw wordt verbouwd tot een kleinschalige woonzorglocatie voor ouderen met dementie.
Daarmee krijgt het markante gebouw een nieuwe maatschappelijke functie en lijkt een einde te komen aan een lange periode van onzekerheid over de toekomst van de kerk.
Op en rond de kerk zijn inmiddels de eerste werkzaamheden zichtbaar. Er staan hekken rond het terrein en binnen en buiten wordt gewerkt aan de transformatie van het gebouw. Voor veel Boskopers is dat goed nieuws. Jarenlang was er weinig te zien van de plannen en bleef het beeldbepalende pand grotendeels ongebruikt. Tegelijkertijd roept de verbouwing bij voormalige kerkgangers ook gemengde gevoelens op. De Zijdekerk was voor hen immers veel meer dan alleen een gebouw.
Van kerk naar woonzorglocatie.
De nieuwe bestemming is een kleinschalige woonvoorziening volgens het Herbergier-concept. In het voormalige kerkgebouw komen 21 zorgwoningen voor ouderen met dementie. Het uitgangspunt is dat bewoners er niet in een grootschalige instelling terechtkomen, maar in een huiselijke omgeving kunnen wonen met persoonlijke aandacht en begeleiding.
Op het terrein komen daarnaast drie reguliere koopwoningen. Een van die woningen betreft de voormalige pastorie. Ook de omgeving van de kerk wordt opnieuw ingericht. Daarbij is aandacht voor een groene inrichting en biodiversiteit.
De nieuwe bestemming betekent volgens de ontwikkelaar dat het gebouw behouden blijft en tegelijkertijd een functie krijgt die aansluit bij een groeiende maatschappelijke behoefte: geschikte, kleinschalige woonvoorzieningen voor mensen met dementie.
Jaren van leegstand en onzekerheid.
Dat de werkzaamheden nu daadwerkelijk op gang komen, is bijzonder na de lange voorgeschiedenis. De laatste dienst in de Zijdekerk vond plaats op 12 september 2021. Daarna verloor het gebouw zijn kerkelijke functie. De Protestantse Gemeente Boskoop besloot de kerk af te stoten omdat het onderhoud van meerdere kerkgebouwen financieel steeds moeilijker werd en het aantal gemeenteleden terugliep.
In eerste instantie waren er plannen om de kerk om te bouwen tot 24 zorgappartementen voor ouderen met dementie. Die plannen kwamen echter maar moeizaam van de grond. Ook in de gemeenteraad werd aandacht gevraagd voor de trage voortgang. In 2023 stelde het CDA vragen over de toekomst van de kerk en over de vraag of de gemeente iets kon doen om de ontwikkeling vlot te trekken.
In oktober 2025 sprak de Historische Vereniging Boskoop opnieuw haar zorgen uit. De vereniging wees erop dat het om een gemeentelijk monument gaat en dat het gebouw inmiddels al jarenlang leegstond. Volgens de vereniging was er lange tijd weinig zichtbaar gebeurd en bestond er onzekerheid over de financiële haalbaarheid van de oorspronkelijke plannen.
Die periode lijkt nu voorbij.
Een gebouw met een lange geschiedenis.
Dat de verbouwing emoties oproept, is niet verwonderlijk. De Zijdekerk heeft een belangrijke plaats in de geschiedenis van Boskoop. Het huidige kerkgebouw dateert uit 1930-1931 en werd gebouwd als gereformeerde kerk. De eerste steen werd op 17 juli 1930 gelegd. De kerk bood destijds plaats aan ongeveer duizend mensen en was bedoeld om het groeiende aantal kerkgangers onderdak te bieden.
De kerk kwam op de plaats van een ouder gereformeerd kerkgebouw aan de Zijde. Het nieuwe gebouw maakte deel uit van de grote veranderingen die Boskoop in de eerste helft van de twintigste eeuw onderging. Samen met onder meer het nieuwe gemeentehuis en later de hefbrug vormde de kerk een belangrijk onderdeel van het veranderende dorpsbeeld.
De naam ‘Zijdekerk’ werd overigens pas later officieel gebruikt. Nadat de gereformeerde kerk in 2007 opging in de Protestantse Gemeente Boskoop, kreeg het gebouw de naam van de straat waaraan het staat.
Voor voormalige kerkgangers blijft het afscheid moeilijk.
Voor mensen die jarenlang in de Zijdekerk kwamen, is de verandering ingrijpend. In 2021 werd bij het afscheid duidelijk hoeveel herinneringen aan het gebouw verbonden waren. Tijdens de laatste bijeenkomst werden onder meer de paaskaars, dooprollen, kanselbijbel en andere kerkelijke voorwerpen in een processie naar de nabijgelegen Dorpskerk gebracht. Het was voor veel betrokkenen een symbolisch afscheid van een plek waar generaties samenkwamen.
Juist daarom kan de nieuwe bestemming twee kanten hebben. Enerzijds verdwijnt de kerkelijke functie definitief. De banken, preekstoel en andere elementen die herinneren aan de oorspronkelijke bestemming maken plaats voor een heel andere manier van wonen. Anderzijds blijft het gebouw zelf behouden. Het gemeentelijke monument wordt niet afgebroken, maar krijgt een nieuwe rol binnen de Boskoopse samenleving.
Dat maakt de ontwikkeling voor veel inwoners waarschijnlijk makkelijker te accepteren: de Zijdekerk blijft onderdeel van het straatbeeld, ook al verandert de functie volledig.
Monument blijft behouden.
Bij de verbouwing wordt volgens de ontwikkelaar nadrukkelijk geprobeerd de karakteristieke uitstraling van het gebouw te bewaren. De architectonische en ruimtelijke kwaliteiten van de kerk moeten zoveel mogelijk overeind blijven. Daarmee wordt voorkomen dat een beeldbepalend stukje Boskoopse geschiedenis volledig uit het straatbeeld verdwijnt.
Ook de tuin rond de kerk krijgt een nieuwe inrichting. Het plan is daarmee meer dan alleen een verbouwing van het interieur. Het hele terrein wordt aangepast aan de nieuwe woonfunctie.
Voor Boskoop betekent dat uiteindelijk een opvallende verandering: waar jarenlang een gesloten en leegstaand kerkgebouw stond, komt een woonomgeving waar dagelijks mensen wonen en zorg ontvangen.
Van afscheid naar nieuwe betekenis.
De geschiedenis van de Zijdekerk laat daarmee zien hoe een gebouw dat ooit het middelpunt vormde van het gereformeerd kerkelijke leven, uiteindelijk een heel andere maatschappelijke rol kan krijgen. Voor voormalige kerkgangers zal het waarschijnlijk altijd de plek blijven waar zij trouwden, hun kinderen lieten dopen, rouwdiensten bijwoonden of jarenlang iedere zondag naar de kerk gingen.
Voor een nieuwe generatie bewoners wordt het echter hun woonomgeving.
Dat verschil maakt de verbouwing tegelijkertijd mooi en pijnlijk. De kerkelijke geschiedenis van het gebouw eindigde vijf jaar geleden, maar het gebouw zelf krijgt nu opnieuw toekomst. Als de werkzaamheden volgens plan worden afgerond, blijft de Zijdekerk daarmee niet alleen als monument bestaan, maar wordt zij opnieuw een plek waar mensen samenleven, zij het in een compleet andere vorm.
Voor Boskoop kan dat uiteindelijk de meest praktische manier blijken om een belangrijk stukje dorpsgeschiedenis voor de toekomst te bewaren: niet door de kerk precies te laten zoals zij was, maar door haar een nieuwe reden te geven om er te blijven staan.
Translation into English:
New future for the Zijdekerk in Boskoop.
After years of standing empty, there is finally movement around the distinctive Protestant, formerly ‘gereformeerde’ Zijdekerk church on the Zijde in Boskoop. The former church building is being converted into a small-scale residential care facility for elderly people with dementia.
This gives the prominent building a new social function and appears to bring an end to a long period of uncertainty about the future of the church.
The first signs of work are now visible in and around the church. Fences have been erected around the site, and work is underway both inside and outside the building as part of its transformation. For many residents of Boskoop, this is good news. For years, little seemed to be happening with the plans, and the landmark building remained largely unused. At the same time, the renovation evokes mixed feelings among former churchgoers. After all, the Zijdekerk was much more than just a building to them.
From church to residential care facility
The new purpose is a small-scale residential care facility based on the Herbergier concept. The former church building will contain 21 care apartments for elderly people with dementia. The idea is that residents will not end up in a large-scale institution, but will be able to live in a homely environment with personal attention and support.
Three regular owner-occupied homes will also be built on the site. One of these homes is the former vicarage. The area surrounding the church will also be redesigned, with attention being paid to greenery and biodiversity.
According to the developer, the new purpose means that the building will be preserved while at the same time being given a function that meets a growing social need: suitable, small-scale residential facilities for people with dementia.
Years of vacancy and uncertainty
The fact that work is now actually getting underway is remarkable given the long history of the project. The final service in the Zijdekerk took place on September 12, 2021. After that, the building lost its function as a church. The Protestant Congregation of Boskoop decided to dispose of the church because maintaining several church buildings was becoming increasingly difficult financially and the number of congregation members was declining.
Initially, there were plans to convert the church into 24 care apartments for elderly people with dementia. However, those plans were slow to get off the ground. The issue of the slow progress was also raised in the municipal council. In 2023, the Christian Democratic Appeal (CDA) asked questions about the future of the church and whether the municipality could do anything to speed up the development.
In October 2025, the Boskoop Historical Association once again expressed its concerns. The association pointed out that the building is a municipal heritage monument and had already been standing empty for years. According to the association, little had been visibly happening for a long time, and there was uncertainty about the financial feasibility of the original plans.
That period now appears to be over.
A building with a long history
It is not surprising that the renovation is provoking emotions. The Zijdekerk occupies an important place in the history of Boskoop. The present church building dates from 1930–1931 and was built as a ; gereformeerde’ church. The foundation stone was laid on July 17, 1930. At the time, the church could accommodate approximately one thousand people and was intended to provide space for the growing number of churchgoers.
The church was built on the site of an older ‘gereformeerde’ church on the Zijde. The new building was part of the major changes Boskoop underwent during the first half of the twentieth century. Together with, among other things, the new town hall and, later, the lifting bridge, the church became an important part of the changing village landscape.
Incidentally, the name “Zijdekerk” was only officially adopted later. After the ‘Gereformeerde’ Church merged into the Protestant Congregation of Boskoop in 2007, the building was given the name of the street on which it stands.
For former churchgoers, the farewell remains difficult
For people who attended the Zijdekerk for many years, the change is profound. At the farewell in 2021, it became clear just how many memories were connected to the building. During the final gathering, the Paschal candle, baptismal rolls, pulpit Bible and other church objects were carried in a procession to the nearby Village Church. For many people involved, it was a symbolic farewell to a place where generations had gathered.
Precisely for that reason, the new purpose can be seen from two perspectives. On the one hand, the church’s religious function is disappearing permanently. The pews, pulpit and other elements that recall its original purpose are making way for a completely different way of living. On the other hand, the building itself is being preserved. The municipal heritage monument is not being demolished, but is being given a new role within Boskoop society.
That will probably make the development easier for many residents to accept: the Zijdekerk will remain part of the streetscape, even though its function is changing completely.
Heritage monument to be preserved
According to the developer, the renovation will make a deliberate effort to preserve the building’s distinctive appearance. The architectural and spatial qualities of the church are to be retained as much as possible. This will prevent a prominent piece of Boskoop’s history from disappearing completely from the streetscape.
The garden surrounding the church will also be redesigned. The project is therefore more than simply a renovation of the interior. The entire site will be adapted to its new residential function.
For Boskoop, this ultimately represents a striking change: where a closed and vacant church building stood for years, a residential environment will emerge where people live and receive care every day.
From farewell to new meaning
The history of the Zijdekerk thus shows how a building that once formed the center of ‘gereformeerd’ religious life can ultimately take on a completely different social role. For former churchgoers, it will probably always remain the place where they were married, had their children baptized, attended funeral services, or went to church every Sunday for years.
For a new generation of residents, however, it will be their home.
That difference makes the renovation both beautiful and painful. The building’s religious history came to an end five years ago, but the building itself is now being given a new future. If the work is completed according to plan, the Zijdekerk will therefore not only survive as a heritage monument, but will once again become a place where people live together, albeit in a completely different form.
For Boskoop, this may ultimately prove to be the most practical way of preserving an important piece of the village’s history for the future: not by keeping the church exactly as it was, but by giving it a new reason to remain standing