Boeken, Foto's en Documenten, Uit de Historie

De Drachtster ‘bevrijdingspreken’

Op maandag 16 april 1945 werden in veel kerken in Drachten kerkdiensten gehouden ter gelegenheid van de bevrijding van de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog.

De bundel met ‘bevrijdingspreken’ die in kerken in Drachten werden uitgesproken.

De brochure De Dienst der Dankbaarheid.

De dag daarvoor werd Drachten bevrijd door de Canadezen, die nauwelijks op tegenstand van de bezetters stuitten. De ‘bevrijdingspreken’ werden verzameld en afgedrukt in een brochure, getiteld ‘De Dienst der Dankbaarheid’. Het tot stand komen van de brochure had nogal wat voeten in de aarde. Als gevolg van het ontbreken van gas en elektriciteit was het één drukkerij niet mogelijk, de verzamelde preken in afzienbare tijd te laten verschijnen. Op initiatief van Drukkerij Laverman (die ook de Drachtster Courant uitgaf) werd daarom de medewerking ingeroepen van Drukkerij Gebr. Folkertsma en Drukkerij ‘De Vrije Fries’, die daarmee meteen instemden. Zo kon de bundel van 45 pagina’s door samenwerking van drie plaatselijke drukkerijen tot stand komen. Het tekent, zowel in dát opzicht alsook in de technische uitvoering, de tijd waarin het ontstond; zo werden verschillende lettertypen gebruikt.

Ds. J.A. Schep (1897-1972).

Een aantal Drachtster kerkgenootschappen verleende medewerking door hun ‘bevrijdingspreken’ ter beschikking te stellen: de Nederlandse Hervormde Gemeente (ds. D. Bakker en ds. J. Dikboom), de orthodox Hervormde Kapelgemeente (ds. A. De Willigen), de Gereformeerde Kerk (met diensten in de Noorderkerk (ds. J.A. Schep), en de Zuiderkerk (ds. P.G. van Berge)), de Doopsgezinde Gemeente (ds. J.W. Sipkema), de Christelijke Gereformeerde Gemeente (ds. B.J. Oosterhoff), de Rooms-Katholieke parochie (pater B. Lambooy) en de Baptistengemeente (de heer Sj.W. Veltman).

Ds. P.G. van Berge (1914-1998) vertrok in oktober 1945 naar Soemba als zendingspredikant (foto: ‘Gereformeerde Zending op Soemba’).

Boodschap namens de kerken.

In een gemeenschappelijke boodschap – als inleiding op de weergave van de preken – gaven de kerken in de brochure “uiting aan wat de harten allereerst moet vervullen. Dat dit woord doordringe tot heel ons volk”. De boodschap luidde als volgt:

Van de in de brochure opgenomen ‘bevrijdingspreken’ geven we nu die van de Drachtster Gereformeerde Kerk weer. Ds. J.A. Schep (1897-1972) stond van 1941 tot 1945 in de Gereformeerde Kerk te Drachten. Ds. P.G. van Berge (1914-1998) was van 1940 tot 1942 gereformeerd predikant te Nij Beets, en daarna in opleiding voor de missionaire dienst (hij vertrok in oktober 1945 naar Soemba); hij deed de dag na de bevrijding van Drachten dienst in de Zuiderkerk.

De ‘bevrijdingspreken’ in de gereformeerde kerken te Drachten >

Translation into English:

The Drachten ‘Liberation Sermons’.

On Monday, April 16, 1945, church services were held in many churches in Drachten to commemorate the liberation from the German occupiers in the Second World War.

The Brochure ‘The Service of Gratitude’.

The day before, Drachten had been liberated by the Canadians, who encountered little resistance from the occupying forces. The ‘liberation sermons’ were collected and printed in a brochure titled The Service of Gratitude. Producing this brochure was quite a challenge. Due to the lack of gas and electricity, one printing house was unable to publish the collected sermons within a reasonable time. On the initiative of Laverman Printing (which also published the Drachtster Courant), assistance was sought from the printing houses Gebr. Folkertsma and De Vrije Fries, who immediately agreed to collaborate. As a result, the 45-page booklet was brought to life through the cooperation of three local printers. This collaboration reflects not only the spirit of the time but also the technical limitations of that era—several different typefaces were used, for instance.

A number of church congregations in Drachten contributed by providing their ‘liberation sermons’: the ‘Hervormde’ Church (Rev. D. Bakker and Rev. J. Dikboom), the orthodox ‘Hervormde’ Chapel Congregation (Rev. A. De Willigen), the ‘Gereformeerde’ Church (with services in the Noorderkerk led by Rev. J.A. Schep, and in the Zuiderkerk by Rev. P.G. van Berge), the Mennonite Congregation (Rev. J.W. Sipkema), the Christian Reformed Church (Rev. B.J. Oosterhoff), the Roman Catholic parish (Father B. Lambooy), and the Baptist Congregation (Mr. Sj.W. Veltman).

A Message from the Churches.

In a joint message—used as a foreword to the printed sermons—the churches expressed what they believed should first and foremost fill the hearts of the people. “May this word reach our entire nation.” The message read as follows:

(No English translation of the document).

Of the ‘liberation sermons’ included in the brochure, we now present the one from the ‘Gereformeerde’ Church in Drachten. Rev. J.A. Schep (1897–1972) served in the ‘Gereformeerde’ Church in Drachten from 1941 to 1945. Rev. P.G. van Berge (1914–1998) was ‘gereformeerd’ pastor in Nij Beets from 1940 to 1942, after which he trained for missionary service (he departed for Sumba in October 1945); he led the service in the Zuiderkerk the day after Drachten was liberated.

The ‘Liberation Sermons’ in the Reformed Churches of Drachten >

(Only in Dutch – See Dutch version).