Vooroorlogse wortels en naoorlogse groei van deze kerk in Den Haag.

Al vóór de Tweede Wereldoorlog leefde onder de gereformeerden in de Haagse Bloemenbuurt en Vogelwijk de wens naar een eigen kerkgebouw.

De wijk viel kerkelijk onder De Gereformeerde Kerk van  ’s -Gravenhage, maar kende geen eigen bedehuis. De groei van de gemeente zette zich na 1945 voort, waardoor de behoefte aan een eigen kerkruimte steeds urgenter werd.

Aanvankelijk kerkte men in tijdelijke voorzieningen. Rond 1950 vonden de diensten plaats in het gymlokaal van de school aan de Zonnebloemstraat. Per 6 januari 1957 verhuisde men naar de aula van het Tweede Vrijzinnig Christelijk Lyceum aan de Goudsbloemlaan, waar circa zeshonderd zitplaatsen beschikbaar waren. Deze locatie bleef men gebruiken tot de ingebruikname van het nieuwe kerkgebouw.

Intussen werkte de kerkenraad aan plannen voor een eigen kerk. Een eerste gedachte was te bouwen aan de Stokrooslaan, later kwam ook een terrein in beeld waar uiteindelijk de hervormde Pauluskerk zou verrijzen. Uiteindelijk werd echter een perceel aan de Daal en Bergselaan gereserveerd. Opmerkelijk is dat reeds in een vroeg stadium vergunning werd verkregen voor het plaatsen van een klokkentoren én het luiden van klokken.

Ontwerp en bouw (1955–1965).

In 1955 ontvingen drie architectenbureaus opdracht een schetsontwerp te maken. Aanvankelijk viel de keuze op het Amsterdamse bureau Pot en Keegstra. De kosten bleken echter aanzienlijk hoger dan begroot, waarna besloten werd het traject opnieuw te beginnen.

Uiteindelijk werd gekozen voor het ontwerp van de samenwerkende architecten J. Cusell en A.H. Willems. Hun plan was bijzonder: kerk en verzorgingstehuis zouden als één architectonisch geheel worden ontworpen — twee gebouwen, gelijktijdig gerealiseerd en onderling verbonden door in elkaar overlopende gangen. Het verzorgingstehuis zou later de naam ‘Uitzicht’ krijgen.

Het bouwbedrijf A.J. Boone kreeg de opdracht tot uitvoering. Vanaf eind 1960 werden de plannen bestekklaar gemaakt. Hoewel de kerk een luidvergunning bezat, werd vanwege financiële beperkingen géén toren in het bouwplan opgenomen. Dat zou echter anders lopen…

Op 6 april 1963 sloeg wijkpredikant ds. B. Rietveld (1914–2002) de eerste paal. Vanaf dat moment vorderde de bouw snel.

De “geheime” toren.

Tijdens de bouw ontstond bij architecten en aannemer het gevoel dat een kerk niet zonder klok kon. In het geheim gaven zij torenontwerper H. Krijger opdracht een klokkentoren te ontwerpen. In de nacht van 13 op 14 oktober 1965 werd — eveneens in het geheim — een stalen klokkenstoel met twee luidklokken naast het kerkgebouw geplaatst. Terwijl binnen het orgel klonk en buiten een politieagent het verkeer regelde, zagen opgeschrikte buurtbewoners hoe de toren werd opgericht! Deze staalconstructie, opgebouwd uit rechthoekige profielen, sluit qua vormentaal aan bij de functionele architectuur van het gebouw.

Ingebruikname van de Opstandingskerk (1965).

Op donderdag 14 oktober 1965 werd het kerkgebouw officieel in gebruik genomen, waarbij ds. Rietveld de leiding had. Drie dagen later, op zondag 17 oktober 1965, vond de eerste kerkdienst plaats in een bomvolle kerkzaal met circa zeshonderd zitplaatsen.

De Opstandingskerk was het twintigste gereformeerde kerkgebouw in Den Haag, en het negende dat na de Tweede Wereldoorlog werd gebouwd. Gedurende de eerste decennia werden er elke zondag twee erediensten gehouden, waarbij de kerkzaal doorgaans volledig bezet was.

Architectuur en interieur.

Het gebouw is een voorbeeld van functionele kerkbouw uit de jaren zestig. Het bestaat uit twee niveaus, gebouwd tegen een afgegraven duinwal. Vanaf de straatzijde is slechts één bouwlaag zichtbaar; onder de kerkzaal bevindt zich een zalencomplex.

Als kenmerken van het zalencomplex kunnen genoemd worden de rechthoekige vorm van de kerkzaal met lagere zijbeuken, smalle hoge vensters boven de bijruimten, een galerij aan de achterzijde voor orgel en zangkoor, het platte dak en de verbinding met verzorgingshuis Uitzicht via een corridor.

Nutsvoorzieningen werden gezamenlijk geregeld en de kamers van het verzorgingstehuis kregen een radioverbinding met de kerkzaal, zodat bewoners de diensten konden volgen.

Kunst.

De achterwand van het liturgisch centrum — de zogenaamde aandachtwand — bevat een monumentaal abstract kunstwerk van Berend Hendriks (1918–1997). Smalle, schuin geplaatste sleuven van gekleurd glas doorbreken de wand over de volle hoogte. Volgens de kunstenaar verbeelden zij de beweging van hemel naar aarde en omgekeerd.

Veel kerkgangers herkennen in het rood en blauw van het glas de vuurkolom die het volk Israël voorging in de woestijn. Ook de glas-in-loodramen aan weerszijden van de zaal zijn van zijn hand.

De orgels.

Bijzonder is de aanwezigheid van twee orgels. Ten eerste het Verschueren-orgel uit 1965. Het werd gebouwd door Verschueren te Heythuysen. Het telt twee manualen en pedaal, heeft achttien zelfstandige stemmen en vier transmissies, een elektro-pneumatische tractuur, een tweede klavier in de zwelkast en een unitlade in het pedaal. Dit orgel begeleidde de erediensten tot 2004 en is nog steeds aanwezig.

In 2004 werd het Klop-orgel gebouwd door Henk Klop te Garderen. Het is een mechanisch sleeplade-orgel en twintig stemmen, Twee klavieren en pedaal, en alle pijpen zijn van hout vervaardigd. Bij de ingebruikname op 5 maart 2004 bleek als verrassing een klokkenspelregister te zijn toegevoegd.

Van Opstandingskerk naar Bergkerk (2002–2004).

In het kader van het landelijke proces Samen op Weg groeiden gereformeerde en hervormde gemeenten naar elkaar toe. Dit leidde plaatselijk tot het samengaan van de gereformeerde Opstandingskerkgemeente en de hervormde Pauluskerkgemeente. De Pauluskerk werd gesloten en de Opstandingskerk zou in het vervolg dienen als vierplaats voor de gemeente.

Rond 2002 werd het kerkgebouw verbouwd en aangepast aan de nieuwe situatie. Het liturgisch centrum werd heringericht en er kwam een gedachtenishoek. Met het samengaan kreeg de kerk een nieuwe naam: Bergkerk, verwijzend naar de Daal en Bergselaan. De voormalige Pauluskerk werd gesloopt; de Bergkerk bleef dus behouden als kerkgebouw.

Sinds 2004 maakt ook deze gemeente deel uit van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Verdere ontwikkelingen.

In de loop der jaren ontwikkelde de Bergkerk zich tot een multifunctionele ontmoetingsplek. Naast erediensten vinden er concerten, tentoonstellingen, buurtactiviteiten en maatschappelijke bijeenkomsten plaats.

In september 2021 werd de Protestantse Wijkgemeente Den Haag-West opgeheven en werden twee zelfstandige wijkgemeenten gevormd: de Protestantse Wijkgemeente Bergkerk en de Protestantse Wijkgemeente Maranathakerk

De Algemene Kerkenraad stemde op 20 september 2021 met dit besluit in.

Zestigjarig jubileum.

In oktober 2025 vierde de kerk haar zestigjarig bestaan. Daarmee markeert zij  – nog steeds – zes decennia kerkelijk leven op deze markante plek in Den Haag — van gereformeerde Opstandingskerk tot protestantse Bergkerk.

© 2026. GereformeerdeKerken.info.

Translation into English:

From Opstandingskerk to Bergkerk.

Pre-war roots and post-war growth of this church in The Hague.

Even before the Second World War, a desire arose among the ‘gereformeerde’ members in the Bloemenbuurt and Vogelwijk districts of The Hague for their own church building.

Ecclesiastically the neighborhood belonged to the ‘Gereformeerde’ Church of ’s-Gravenhage, but it had no church building of its own. After 1945 the congregation continued to grow, making the need for a dedicated place of worship increasingly urgent.

At first, services were held in temporary facilities. Around 1950 they took place in the gymnasium of the school on Zonnebloemstraat. From 6 January 1957 the congregation moved to the auditorium of the Second Liberal Christian Lyceum on Goudsbloemlaan, where about six hundred seats were available. This location continued to be used until the new church building was put into service.

Meanwhile, the church council worked on plans for a church of its own. An early idea was to build on Stokrooslaan; later a site was also considered where the ‘hervormde’ Pauluskerk would eventually be built. Ultimately, however, a plot on Daal en Bergselaan was reserved. Remarkably, at a very early stage permission had already been obtained to erect a bell tower and to ring church bells.

Design and construction (1955–1965).

In 1955 three architectural firms were commissioned to prepare preliminary designs. Initially the Amsterdam firm Pot and Keegstra was selected. However, the costs proved to be considerably higher than expected, after which it was decided to start the process again.

Eventually the design by the collaborating architects J. Cusell and A.H. Willems was chosen. Their plan was unusual: the church and a care home would be designed as a single architectural complex—two buildings, constructed simultaneously and connected by corridors flowing into one another. The care home would later receive the name Uitzicht (“View”).

The construction company A.J. Boone was awarded the contract. From the end of 1960 the plans were prepared for tender. Although the church possessed a permit to ring bells, financial limitations meant that no tower was included in the building plan. That would turn out differently…

On 6 April 1963 the district minister Rev. B. Rietveld (1914–2002) drove the first pile into the ground. From that moment construction progressed rapidly.

The “secret” tower.

During construction, the architects and the contractor began to feel that a church could not do without a bell. In secret they commissioned tower designer H. Krijger to design a bell tower.

On the night of 13–14 October 1965, also in secret, a steel bell frame with two ringing bells was placed next to the church building. While the organ sounded inside and a police officer directed traffic outside, startled neighborhood residents watched as the tower was erected.

This steel structure, built from rectangular profiles, fits stylistically with the functional architecture of the building.

Opening of the Opstandingskerk (1965).

On Thursday, 14 October 1965, the church building was officially opened. Three days later, on Sunday 17 October 1965, the first church service was held in a completely full sanctuary with about six hundred seats.

The Opstandingskerk was the twentieth ‘gereformeerde’ church building in The Hague and the ninth built after the Second World War. During the first decades two services were held every Sunday, and the church hall was usually completely filled.

Architecture and interior.

The building is an example of functional church architecture from the 1960s. It consists of two levels and is built against a cut-away dune ridge. From the street side only one storey is visible; beneath the sanctuary there is a complex of meeting rooms.

Characteristic elements of the complex include the rectangular shape of the sanctuary with lower side aisles, narrow tall windows above the ancillary rooms, a gallery at the rear for the organ and choir, the flat roof, and the connection with the Uitzicht care home via a corridor.

Utilities were arranged jointly, and the rooms of the care home were given a radio connection with the church hall so that residents could follow the services.

Art.

The rear wall of the liturgical center—the so-called “focus wall”—contains a monumental abstract artwork by Berend Hendriks (1918–1997). Narrow, diagonally placed slits of colored glass break through the wall over its full height. According to the artist they represent the movement from heaven to earth and vice versa.

Many churchgoers recognize in the red and blue of the glass the pillar of fire that went before the people of Israel in the wilderness. The stained-glass windows on either side of the hall are also his work.

The organs.

The presence of two organs is remarkable. First there is the Verschueren organ from 1965. It was built by Verschueren in Heythuysen. It has two manuals and pedal, eighteen independent stops and four transmissions, an electro-pneumatic action, a second keyboard in the swell box, and a unit chest in the pedal.

This organ accompanied worship services until 2004 and is still present today.

In 2004 the Klop organ was built by Henk Klop in Garderen. It is a mechanical slider-chest organ with twenty stops, two manuals and pedal, and all pipes are made of wood. At its inauguration on 5 March 2004 it turned out, as a surprise, that a chime register had been added.

From Opstandingskerk to Bergkerk (2002–2004).

As part of the nationwide Samen op Weg (“Together on the Way”) process, ‘Gereformeerde’ and ‘Hervormde’ Congregations increasingly moved closer together. Locally this led to the merger of the ‘gereformeerde’ Opstandingskerk congregation and the ‘hervormde’ Pauluskerk congregation.

The Pauluskerk was closed, and the Opstandingskerk would thereafter serve as the place of worship for the united congregation.

Around 2002 the church building was renovated and adapted to the new situation. The liturgical center was redesigned and a memorial corner was created. With the merger the church also received a new name: Bergkerk, referring to the Daal en Bergselaan. The former Pauluskerk was demolished; the Bergkerk therefore remained as the church building.

Since 2004 the congregation has also been part of the Protestant Church in the Netherlands (PKN).

Further developments.

Over the years the Bergkerk developed into a multifunctional meeting place. In addition to worship services, concerts, exhibitions, neighborhood activities and social gatherings are held there.

In September 2021 the Protestant District Congregation of The Hague-West was dissolved and two independent district congregations were formed: the Protestant District Congregation Bergkerk and the Protestant District Congregation Maranathakerk.

The General Church Council approved this decision on 20 September 2021.

Sixtieth anniversary.

In October 2025 the church celebrated its sixtieth anniversary. In doing so it marked—still today—six decades of church life at this distinctive location in The Hague: from the ‘gereformeerde’ Opstandingskerk to the Protestant Bergkerk.

© 2026. GereformeerdeKerken.info.