Herdenkingstoespraak van ds. S. van Velzen in 1885.
Inleiding.
Ds. S. van Velzen (1809-1896), één van der ‘Vaders der Afscheiding van 1834’, hield op 11 december 1885 (als oud-predikant van het Friese Drogeham) een toespraak tijdens de vijftigjarige herdenking van de Afscheiding in dat dorp, die op 11 december 1835 plaats vond. We hebben zijn toespraak hieronder weergegeven met weglating van enkele korte, in dit verband minder ter zake doende gedeelten. Ook zijn tussen [] enkele aanvullende opmerkingen toegevoegd. Ds. Van Velzen was zijn toespraak begonnen met een overzicht van de groei en bloei van het protestantisme in Nederland sinds de Reformatie in de zestiende eeuw. Daarna volgde het onderstaande gedeelte.
‘Routeboekje’ over vier ‘Amsterdamse School’-kerken.
In het kader van de Noordelijke Architectenportretten van de Stichting Berlagehuis te Usquert (Gr.), wordt in de gereformeerde Goede Herderkerk aan de Schultingastraat 1 in het Groningse Bedum een tentoonstelling gehouden over het werk van de gereformeerde kerkarchitect Egbert Reitsma (1892-1976).
De Gereformeerde Kerk in het Friese Hemelum vond haar oorsprong in het ontstaan van de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende)’, die daar op 31 januari 1889 ontstond.
Op 15 juni 1924, in een tijd dat de radio nog nauwelijks in de kinderschoenen stond, waagde de Gereformeerde Kerk van Bloemendaal de grote stap: zij zond voor de eerste keer een kerkdienst via de ether de wereld in. Bloemendaal was een jonge kerk: ze was op 3 november 1916 geïnstitueerd en haar eerste predikant was ds. J.C. Brussaard (1884-1963). In dit artikel staat het werk van Radio Bloemendaal op de voorgrond, voor zover nodig ingebed in de geschiedenis van de Gereformeerde Kerk te Bloemendaal.
Op 11 mei 1858 werd de Christelijke Afgescheidene Gemeente in het Groningse dorp Kielwindeweer geïnstitueerd. Een kort overzicht van het ontstaan en vergaan van die kerk.
De Gereformeerde Kerk te Rotterdam ontstond in 1908. Dit was het gevolg van het plaatselijk samengaan van de ‘Christelijke Gereformeerde Gemeente’ uit de Afscheiding van 1835 (vanaf 1892 tot 1908 Gereformeerde Kerk A) en de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerk’ uit de Doleantie te Rotterdam in 1887 (vanaf 1892 tot 1908 Gereformeerde Kerk B).
De Gereformeerde Kerk te Dinteloord dankt haar ontstaan aan de Afscheiding, die zich op 19 februari 1858 in het dorp manifesteerde, zij het niet als ‘Christelijke Afgescheidene Gemeente’ maar als ‘Gereformeerde Gemeente onder het Kruis’. Dit was een rond 1838 ontstane kerkengroep die zich uit de hoofdstroom van de Afgescheidenen had teruggetrokken en als zelfstandige landelijke kerkengroep zich als zodanig ook in Dinteloord vestigde. Sommige gegevens (die we hieronder nader aanduiden) zijn niet met zekerheid te achterhalen, omdat het vooroorlogse archief van de kerk in de Tweede Wereldoorlog verloren ging).
Het ‘Centraal Weekblad ten dienste van de Gereformeerde Kerken in Nederland’ meldde eind maart 1958 onder meer de volgende kerkelijke nieuwtjes (we hebben tussen [vierkante haken] weer enkele aanvullingen c.q. verbeteringen toegevoegd):
Het duurde even voordat de Generale Synode van de Gereformeerde Kerken in Nederland het belang inzag van de gereformeerde kerkelijke arbeid in de inpolderingsgebiedenrond de Zuiderzee c.q. het IJsselmeer. Men vond het aanvankelijk de taak van de randgemeenten rond de toekomstige polder om het initiatief te nemen, zoals de kerken te Medemblik, Wieringen, Kolhorn en Makkum in Friesland (waar immers de Afsluitdijk aan land kwam), alle zwakke en kleine kerken.
In het nu volgende verhaal een beknopt overzicht van het evangelisatiewerk dat door de Gereformeerde Kerk te Zuidlaren werd verricht met steun van de Particuliere Synode Drenthe.
De Gereformeerde Kerk te Zuidlaren werd oorspronkelijk in 1862 vanuit de Kerk te Vries geïnstitueerd, maar in mei 1872 ontbonden ‘wegens haar voortdurend kwijnende toestand’.
