Gedenkboek Zuiderkerk Drachten gepresenteerd.

Al eerder berichtten we over het honderdjarig bestaan van de protestantse (voormalig gereformeerde) Zuiderkerk in Drachten. Op 13 augustus 1925 werd de gereformeerde Zuiderkerk in gebruik genomen.

Op 13 augustus 2025 werd, zoals we al berichtten, in de Zuiderkerk een vesper gehouden, ter herdenking van het feit dat precies honderd jaar eerder de kerk in gebruik genomen was.

De Commissie 100 jaar Zuiderkerk besloot het weekend van 11 en 12 oktober 2025 als feestweekend te reserveren. Op zaterdag 11 oktober 2025 om half twaalf werd in de Zuiderkerk ter gelegenheid van het eeuwfeest een gedenkboek aangeboden, onder de titel “Zuiderkerk Drachten 100 jaar jong! 1925-2025”. De samensteller van het boek is Jan Wesselius. Hij onderzocht natuurlijk het archief en sprak met mensen die een deel van de geschiedenis meemaakten. Coby de Vries heeft er een leesbaar en verzorgd geheel van gemaakt.

Het boek.

Natuurlijk begint het boek met ‘Hoe het allemaal begon’. In Drachten stond al sinds 1844 de gereformeerde Noorderkerk, maar in 1912 werden verbouwplannen van de Noorderkerk besproken en werd het bedehuis uitgebreid tot 801 zitplaatsen. De kerk van Drachten groeide echter door, zodat plannen ontstonden om een tweede kerk te bouwen. Toen bericht binnenkwam dat gemeentelid Taetske Dijkstra was overleden en dat zij een flinke erfenis aan de Gereformeerde Kerk en aan de twee christelijke scholen had nagelaten, kon vaart gezet worden achter de bouwplannen van de tweede kerk aan de Zuiderstraatweg (tegenwoordig al lang Burgemeester Wuiteweg genoemd).

De erfenis van Taetske deed nogal wat stof opwaaien omdat de familie bezwaar maakte tegen de erfenis want, zeiden ze, Taetske zou ontoerekeningsvatbaar geweest zijn. De rechter gaf de familie gelijk en – hoewel ds. C.J. Hakman (1885-1956) opmerkte dat ‘de kerk geen schikking duldt’ – kwam deze er in 1927 toch. Er bleef voor de kerk en de beide scholen toch nog behoorlijk wat geld over, zodat in elk geval een deel van de bouwschuld van de nieuwe Zuiderkerk daarmee kon worden afgelost (de kerk was toen inmiddels al in gebruik genomen). De ‘zaak-Taetske’ komt in het boek uiteraard ter sprake.

De Zuiderkerk had aanvankelijk geen orgel. Het in Drachten zeer bekende muziekkorps Crescendo verzorgde jarenlang tijdens de diensten de begeleiding van de kerkzang. In 1959 kwam er pas een orgel. De blazers konden toen inpakken, al werd hun begeleiding al die jaren hogelijk gewaardeerd. Het orgel kwam uit de in 1958 buiten gebruik gestelde hervormde Adelskerk in Oud Beets en had één klavier. Voorafgaande aan de plaatsing in de Zuiderkerk werd het instrument niet alleen stevig opgeknapt maar ook uitgebreid met een tweede klavier en pedaal.

Veel aandacht wordt besteed aan de maar liefst tweeëntwintig mooie glad-in-loodramen van de Zuiderkerk, waarvan de grootste drie geplaatst werden in de zuidgevel, de westgevel en de noordgevel. De negentien kleinere glas-in-loodramen werden in de muren onder de grote ramen geplaatst. Het boek toont alle glas-in-loodramen stuk voor stuk met vermelding van de betekenis van de afbeeldingen.

De akoestiek van de nieuwe kerk bleek al gauw niet optimaal te zijn, zodat plannen gemaakt werden om dit te verbeteren. Tot iemand de eenvoudige opmerking maakte: ‘Als we nu eens probeerden de kerk overvol met mensen te krijgen!’ En, zegt de schrijver, ‘dat was het ei van Columbus’. Opgelost!

Uitvoerig wordt geschreven over enkele verbouwingen die plaatsvonden. Zo vond in 2009 een ‘grote restauratie’ plaats, waarbij de kerk voor ongeveer fl. 235.000 gerenoveerd werd. Maar in 2021 werd een zo mogelijk nog grotere renovatie plaats, waarbij de kerkzaal gestript en verbouwd werd, vloerverwarming werd aangelegd, de galerij werd weggehaald (waar tot 1959 de blazers van ‘Crescendo’ zaten), het podium vergroot, het meubilair aangepast, enz. enz. Op 26 en 27 maart 2022 werd de vernieuwde kerkzaal opnieuw in gebruik genomen.

Er wordt nog meer beschreven in het boek: de eerste vrouwelijks ambtsdrager, mevrouw Tollie de Roos (1915-2004), die in 1969 tot ouderling gekozen en benoemd werd. Over haar wordt uitvoerig geschreven.

Verder komen aan de orde: de gehouden rommelmarkten en aandacht wordt besteed aan het prachtige tegeltableau, voorstellende de Zuiderkerk, dat bij het afscheid van ds. D. Ringnalda (1899-1976) in 1944 door de gereformeerde jongeren aan het predikantsechtpaar werd aangeboden. De predikant stelde er veertig jaar later, in de jaren tachtig van de vorige eeuw, prijs op het tableau weer aan de kerk terug te geven.

Natuurlijk komt het jeugdwerk uitvoerig aan de orde, zoals het gospelkoor van de Zuiderkerk, de Edwin Lake Singers genaamd, de Oud Papier Actie, de ‘kerstconcerten bij kaarslicht’, die enkele jaren gehouden werden. In 2001 werd de Zuiderkerk door de burgerlijke gemeente aangemerkt als ‘gemeentelijk monument’. Een een tweetal fotopagina’s met foto’s van de Drachtster gereformeerde predikanten besluit het boek.

Kortom: de Protestantse Gemeente van Drachten, en vooral de gemeente van de Zuiderkerk, heeft met dit boek een prachtig naslagwerk gekregen!

• Jan Wesselius, Zuiderkerk Drachten 100 jaar Jong! 1925-2025. Uitgave van de Protestantse Gemeente te Drachten, 2025, 76 pagina’s, uitvoerig geïllustreerd met vooral kleurenfoto’s en op A4-formaat gelijmd in een kleurig omslag.

Klik hier voor de presentatie van het boek >

Translation into English:

“Zuiderkerk Drachten: A Hundred Years Young!”

We have previously reported on the 100th anniversary of the Protestant (formerly ‘gereformeerde’) Zuiderkerk in Drachten. On August 13, 1925, the ‘gereformeerde’ Zuiderkerk was officially put into use.

Exactly one hundred years later, on August 13, 2025, as previously mentioned, a vespers service was held in the Zuiderkerk to commemorate the centenary of its inauguration.

The “100 Years Zuiderkerk” Committee decided to reserve the weekend of October 11 and 12, 2025, as a celebration weekend. On Saturday, October 11, 2025, a commemorative book titled “Zuiderkerk Drachten: 100 Years Young! 1925–2025” was presented in the Zuiderkerk in honor of the centennial. The book was compiled by Jan Wesselius, who naturally delved into the archives and spoke with people who had experienced parts of the church’s history. Coby de Vries edited and polished the text into a readable and well-organized publication.

The Book.

Of course, the book begins with “How It All Began.” Since 1844, the ‘gereformeerde’ Noorderkerk had stood in Drachten. In 1912, plans were discussed to renovate the Noorderkerk, and it was expanded to accommodate 801 seats. But the congregation in Drachten continued to grow, leading to the decision to build a second church.

When news came that church member Taetske Dijkstra had passed away and left a significant inheritance to the ‘Gereformeerde’ Church and two Christian schools, the construction plans for the second church—on Zuiderstraatweg (now long renamed Burgemeester Wuiteweg)—could move forward.

Taetske’s inheritance caused quite a stir because her family objected, claiming she had not been mentally competent. The court sided with the family and—despite Rev. C.J. Hakman (1885–1956) noting that “the church does not tolerate a settlement”—a settlement was ultimately reached in 1927. Nevertheless, the church and the schools still received a substantial amount, which allowed a portion of the debt from the new Zuiderkerk’s construction to be paid off (by then, the church had already been in use). The “Taetske case” is naturally discussed in the book.

Music and Organ.

Initially, the Zuiderkerk did not have an organ. For many years, the well-known local brass band ‘Crescendo’ provided musical accompaniment during services. An organ was only installed in 1959. The band could then pack up, though their musical support had been greatly appreciated all those years.

The organ came from the Adelskerk in Oud Beets, which had been decommissioned in 1958. Originally, it had a single manual. Before being installed in the Zuiderkerk, the organ was not only thoroughly restored but also expanded with a second manual and a pedalboard.

Stained Glass Windows.

A great deal of attention is given to the twenty-two beautiful stained-glass windows in the Zuiderkerk. The three largest were installed in the south, west, and north facades. Nineteen smaller windows were placed beneath the large ones. The book showcases each stained-glass window, along with explanations of their imagery and meaning.

Acoustics and Renovations.

The acoustics of the new church turned out to be less than ideal, so improvement plans were drawn up—until someone simply suggested: “What if we just tried to fill the church to the brim with people?” And, as the author puts it, “that was the egg of Columbus.” Problem solved!

The book also extensively covers various renovations. In 2009, a “major restoration” took place, with around fl. 235,000 spent on renovating the building. Then, in 2021, an even more significant renovation occurred. The sanctuary was stripped and rebuilt: underfloor heating was installed, the gallery (where Crescendo had once played until 1959) was removed, the stage was enlarged, the furniture was updated, and much more.

On March 26 and 27, 2022, the newly renovated church sanctuary was put back into use.

Other Highlights.

The book also discusses many other topics:

• The first female church officer, Mrs. Tollie de Roos (1915–2004), who was elected and appointed as elder in 1969. She is given a detailed profile.

• Church flea markets

• A beautiful tile tableau depicting the Zuiderkerk, which was presented as a farewell gift to Rev. D. Ringnalda (1899–1976) by the ‘gereformeerde’ youth in 1944. Forty years later, in the 1980s, the pastor wanted to return the tableau to the church.

Youth Work and Community.

Naturally, the church’s youth work is also thoroughly covered. This includes the gospel choir known as the Edwin Lake Singers, the Old Paper Campaign, and the candlelit Christmas concerts, which were held for several years.

In 2001, the Zuiderkerk was officially designated a municipal monument by the civil authorities.

The book ends with two photo pages featuring pictures of ‘gereformeerde’ pastors from Drachten.

Conclusion.

In short, the Protestant Congregation of Drachten, and especially the Zuiderkerk congregation, now has a beautiful reference work in this book!

• Jan Wesselius, Zuiderkerk Drachten: 100 Years Young! 1925–2025.
  Published by the Protestant Congregation of Drachten, 2025, 76 pages, extensively illustrated (mainly color photos), A4 format, bound in a colorful soft cover.