Dat het gereformeerde binnenschipperspastoraat pas in 1936 door de generale synode landelijk georganiseerd werd lijkt laat, maar is niet vreemd, wanneer men rekening houdt met de grote veranderingen die in het interbellum (de tijd tussen de twee wereldoorlogen) in de schipperswereld plaatsvonden, al liepen de kerken wel wat op die veranderingen ten achter.
Op 14 februari 1887 werd in het Zuid-Hollandse Zuidland de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende)’ geïnstitueerd. Toen in 1892 de landelijke vereniging van de Christelijke Gereformeerde Kerk uit de Afscheiding van 1834 en de Nederduitsche Gereformeerde Kerken (uit de Doleantie) plaatsvond, voegde ook de kerk van Zuidland zich bij deze ‘Gereformeerde Kerken in Nederland’.
In 1936 ontstonden binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland twee ‘nieuwe vormen van pastoraat’: de pastorale arbeid ten behoeve van de binnenschippers en hun gezinnen, en die van de geestelijke verzorging ter koopvaardij en kustvaart. Over het ontstaan van die laatste kerkelijke arbeid in dit artikel meer. De pastorale zorg voor de binnenschippers komt op deze website later aan de orde.
Ds. J. Versteegt (1889-1945) in de tijd dat hij predikant was te Ouddorp.
Op 18 oktober 1867 werd in het Zuid-Hollandse ’s-Gravenzande de ‘Gereformeerde Gemeente onder het Kruis’ geïnstitueerd. Dat gebeurde onder leiding van de Kruisgemeente te ’s-Gravenhage door ds. W.G. Smitt (1842-1912) aldaar, op verzoek van twintig belijdende leden te ‘s-Gravenzande.
In Het Kerkblad – vanaf 1892 tot 1910 het ‘Officieel Orgaan van De Gereformeerde Kerken in Nederland’– van 22 februari, 15, 22 en 29 maart, 5 en 19 april en 3 mei 1895 troffen we onderstaande berichten betreffende plaatselijke Gereformeerde Kerken aan.
De Gereformeerde Kerk te Klazienaveen heette bij de instituering op 7 mei 1891 ‘Christelijke Gereformeerde Gemeente te Nieuw-Dordrecht’. In 1892 veranderde de naam in ‘Gereformeerde Kerk te Nieuw-Dordrecht’. Dit werd veroorzaakt door de landelijke fusie tussen de ‘Christelijke Gereformeerde Kerk’ en de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerken’, resp. afkomstig uit Afscheiding en Doleantie. Zo bleef het tot 2 augustus 1939, toen de naam veranderd werd in ‘Gereformeerde Kerk te Klazienaveen’. Over deze kerk enkele bijzonderheden uit de begintijd, waarbij het archief van de Particuliere Synode Drenthe als hoofdbron gebruikt werd.
Al maanden geleden berichtten we over het feit dat het voormalig gereformeerde kerkgebouw ‘Bethel’ te Barneveld in dat dorp de centrale PKN-kerk wordt. Een uitgelezen moment om nader in te gaan op de geschiedenis van de Gereformeerde Kerk in dat dorp. Een kort overzicht vanaf het begin in 1887 tot 1959, toen de gereformeerde ‘Bethelkerk’ in gebruik genomen werd.
In de nummers van 19 november en van 3, 10 en 24 december 1960 van het ‘Centraal Weekblad ten dienste van De Gereformeerde Kerken in Nederland’ kwamen we de volgende berichten aangaande plaatselijke Gereformeerde Kerken tegen.