Digitale heruitgave van “Van Afscheiding tot Wederkeer? 170 jaar geschiedenis van De Gereformeerde Kerken in Nederland in 25 voorbeelden (1834-2004)”.

Elf jaar geleden, in 2014, verscheen het boek ‘Van Afscheiding tot Wederkeer?’ Daarin werd een samenvattend overzicht gegeven van belangrijke onderdelen van  170 jaar geschiedenis van De Gereformeerde Kerken in Nederland.

Het boek was van de hand van de redacteur van deze website, en na elf jaar leek het zinnig om het al lang uitverkochte werk opnieuw, maar nu digitaal, te publiceren.  Het behandelt in een negental hoofdstukken een aantal belangrijke onderwerpen in de gereformeerde kerkgeschiedenis, maar – in tegenstelling tot veel andere boeken – nu eens niet aan de hand van de geschiedenis van grote, belangrijke kerken en bekende en vooraanstaande theologen, maar door middel van de verhalen van kleine, op het oog onbelangrijke kerken, en over de even bescheiden predikanten daarvan. Als bronnen werden zowel archieven van Gereformeerde Kerken als van hervormde gemeenten geraadpleegd. De in het boek gepubliceerde verhalen werden eerder gepubliceerd in het reeds lang ter ziele gegane blad De Hoeksteen, tijdschrift voor Vaderlandse kerkgeschiedenis.

Het boek.

De indeling van het (van veel illustraties voorziene) boek is als volgt:

Hoofdstuk 1 handelt over de Afscheiding van 1834, zoals die plaatsvond in het Drentse Meppel en in het Groningse Marum.

Hoofdstuk 2 bespreekt de gang van zaken bij de Doleantie van 1886. Daarbij komen de volgende dorpen en steden aan de orde: Heeg (24 januari 1887), een tweetal hoofdstukken over de Doleantie 19 mei 1887) en Dolerende kerkbouw in de stad Groningen, verder de Doleantie in Oosterbierum (7 november 1887), Gaastmeer (13 november 1887), Oudega-Idzega (11 maart 1888) en  de Doleantie in het Friese Oosterend (op 23 september 1888).

Hoofdstuk 3 handelt over gebeurtenissen in het ‘voortgaand kerkelijk leven’ tussen de Doleantie en de Vereniging van 1892. Daarbij gaat het om de jaren 1884 tot 1893. Aan de orde komen het leven en het werk van ds. J.W. Draijer (1851-1894), verwikkelingen rond het ontstaan van de Christelijke Gereformeerde Gemeente in De Krim (in 1886) en de instituering van de Gereformeerde kerk te Lutjegast (1893).

In hoofdstuk 4 wordt gekeken naar de gang van zaken bij de plaatselijke ‘Vereniging’ tussen de kerken uit Afscheiding en Doleantie. Daarbij worden als voorbeeld genomen De ineensmelting van ‘A’ en ‘B’ in Groningen; het ontstaan van de ‘voortgezette’ Christelijke Gereformeerde Kerk, die niet wilde meegaan met de Vereniging van 1892; het ontstaan van de ‘voortgezette’ Christelijke Gereformeerde Gemeente te Suawoude, onder leiding van ds. Draijer; de instituering van de ‘voortgezette’ Christelijke Gereformeerde Gemeente te Groningen (1893), eveneens onder leiding van ds. Draijer. Tenslotte wordt het verhaal verteld van de terugkeer van de ‘voortgezette’ Christelijke Gereformeerde Gemeente’ van Suawoude naar de Gereformeerde Kerken in 1899. Ds. Draijer was toen al overleden.

Hoofdstuk 5 handelt over ‘De slang en de bomen’, d.w.z. over de ‘zaak-Geelkerken’. Daarbij wordt verteld over de invloed van de kwestie Geelkerken in het Groningse dorp Lutjegast en ook over ‘de verstoorde  geschiedenis van de Gereformeerde Kerk in het Friese Harkema-Opeinde.

In hoofdstuk 6 komt een aantal onderwerpen aan de orde in het interbellum onder de titel ‘Voortgaande groei vóór de oorlog’. In dat hoofdstuk wordt verhaald over de bouw van de gereformeerde Oosterkerk in de stad Groningen (1928-1929), en over de Instituering van De Gereformeerde Kerk in het Groningse dorp Helpman, direct ten zuiden van de stad Groningen.

Hoofdstuk 7 behandelt in een uitvoerig verhaal de Vrijmaking van 1944, waarbij als voorbeeld gebruikt wordt de gang van zaken bij de Vrijmaking in Helpman.

Hoofdstuk 8 laat de teruggang zien in het kerkelijk leven in de stad Groningen en elders , onder de titel ‘Van flinke groei naar forse leegloop 1945-2004)’. Het hoofdstuk begint met een schematisch overzicht in jaartallen en gebeurtenissen met betrekking tot de kerksplitsingen en -samenvoegingen die in die stad Groningen in de loop van de jaren plaatsvonden. Het kerkelijk leven in de Gereformeerde Kerk te Groningen-Zuid wordt beschreven aan de hand van enkele facetten van het kerkelijk leven. Het hoofdstuk wordt besloten met een historiografisch overzicht van De Gereformeerde Kerk(en) in de stad Groningen.

Het laatste, 9de hoofdstuk handelt over het Samen-op-Wegproces  van de Gereformeerde Kerken en de Hervormde Kerk. beschreven in een vijftal perioden tussen 1949 en 2004. Als laatste onderdeel van het negende hoofdstuk wordt getracht een antwoord te geven op de vaak gestelde vraag of het samengaan van de Gereformeerde Kerken en de Hervormde Kerk inderdaad ‘Wederkeer’ was.

Bronnen en literatuur, alsmede een register van personen en plaatsen besluiten het boek, dat in totaal 317 pagina’s telt.

Auteursrechten.

• Het spreekt vanzelf dat de auteursrechten van dit boek onverminderd berusten bij de schrijver.

Naar: “Van Afscheiding tot Wederkeer?”>

Translation into English:

“From Secession to Return?” 

Digital Reissue of “From Secession to Return? 170 Years of History of the ‘Gereformeerde’ Churches in the Netherlands in 25 Examples (1834–2004)”

Eleven years ago, in 2014, the book From Secession to Return? was published. It provided a concise overview of important aspects of 170 years of history of the ‘Gereformeerde’ Churches in the Netherlands.

The book was written by the editor of this website, and after eleven years it seemed worthwhile to republish the long-sold-out work, this time in digital form. It covers, in nine chapters, a number of significant subjects in ‘gereformeerde’ church history, but—unlike many other books—not through the history of major, prominent churches and well-known theologians, but through the stories of small, seemingly insignificant congregations and their equally modest ministers. As sources, archives of both ‘Gereformeerde’  Churches and ‘Hervormde’ congregations were consulted. The stories published in the book had previously appeared in the long-defunct magazine De Hoeksteen, a journal for Dutch national church history.

The Book

The structure of the (richly illustrated) book is as follows:

Chapter 1 deals with the Secession of 1834, focusing on how it took place in Meppel (in Drenthe) and Marum (in Groningen).

Chapter 2 discusses the course of events during the Doleantie of 1886. The following villages and towns are addressed:
Heeg (24 January 1887); two chapters on the Doleantie (19 May 1887) and the construction of Dolerende church buildings in the city of Groningen; the Doleantie in Oosterbierum (7 November 1887), Gaastmeer (13 November 1887), Oudega-Idzega (11 March 1888), and the Doleantie in the Frisian village of Oosterend (23 September 1888).

Chapter 3 covers events in the “continuing church life” between the Doleantie and the Union of 1892, focusing on the years 1884 to 1893. It examines the life and work of Rev. J.W. Draijer (1851–1894), the controversies surrounding the origins of the Christian Reformed Congregation in De Krim (in 1886), and the establishment of the ‘Gereformeerde’ Church in Lutjegast (1893).

Chapter 4 looks at how the local “Union” between the Secession churches and the Doleantie churches unfolded. It uses as examples:
– the merging of “A” and “B” congregations in Groningen;
– the creation of the “continuing” Christian Reformed Church, which refused to join the 1892 Union;
– the establishment of the “continuing” Christian Reformed Congregation in Suawoude under the leadership of Rev. Draijer;
– the institution of the “continuing” Christian Reformed Congregation in Groningen (1893), also led by Rev. Draijer.
The chapter concludes with the story of the return of the “continuing Christian Reformed Congregation” of Suawoude to the ‘Gereformeerde’ Churches in 1899. Rev. Draijer had already passed away by then.

Chapter 5 deals with “The Snake and the Trees,” i.e., the “Geelkerken case.” It describes the influence of the Geelkerken controversy in the Groningen village of Lutjegast and also the troubled history of the ‘Gereformeerde’ Church in the Frisian village of Harkema-Opeinde.

Chapter 6 addresses various subjects from the interwar period under the title “Continued Growth Before the War.” This chapter tells the story of the construction of the ‘gereformeerde’ Oosterkerk in the city of Groningen (1928–1929), and of the institution of the ‘Gereformeerde’ Church in the Groningen village of Helpman, located just south of the city.

Chapter 7 discusses, in a detailed narrative, the ‘Church Liberation’ (Vrijmaking) of 1944, using as an example the course of events during the Liberation in Helpman.

Chapter 8 shows the decline in church life in the city of Groningen and elsewhere, under the title “From Strong Growth to Sharp Decline (1945–2004).” The chapter begins with a schematic overview of years and events relating to church splits and mergers that occurred in the city of Groningen over the decades. Church life in the ‘Gereformeerde’ Church of Groningen-South is described through several aspects of congregational life. The chapter concludes with a historiographical overview of the ‘Gereformeerde’ Church(es) in the city of Groningen.

Chapter 9, the final chapter, deals with the Together-on-the-Way (Samen-op-Weg) process between the ‘Gereformeerde’ Churches and the ‘Hervormde’ Church, described in five periods between 1949 and 2004. The final section of this chapter attempts to answer the frequently asked question whether the merger of the ‘Gereformeerde’ Churches and the ‘Hervormde’ Church was indeed a “Return.”

Sources and literature, as well as an index of persons and places, conclude the book, which totals 317 pages.

Source: “From Secession to Return?” (see link to the book in the Dutch version of this article; there is no translation into English).